Soneto sa dukha

Soneto sa dukha
(taludturang 2-3-4-3-2)

tinuturing kayong iskwater sa sariling bayan
sapagkat dukhang walang sariling lupa't tahanan

kaya tinataboy kayong animo'y mga daga
ng naghahari-harian at masisibang pusa
wala kasi kayong pribadong pag-aari, wala

dangal ng burgesya'y nasa pribadong pag-aari
yaman ng uring elitista'y pinagmamapuri
tuklasin mo, maralita, bakit may naghahari
pribadong pag-aari ang sanhi bakit may uri

suriin mo't pag-aralan ang takbo ng sistema
ng lipunang animo'y may totoong demokrasya
na paraan ng kapital upang magsamantala

maralita, di ka iskwater sa sariling bayan
lumaban ka't itayo ang makataong lipunan

- gregbituinjr.

Soneto sa organisador

Soneto sa organisador
(taludturang 2-3-4-3-2)

Animo'y agila kang naroon sa himpapawid
Na sa kalawakan ay may kung anong ihahatid

Gayong isa kang langay-langayang nakikibaka
Organisador na hangad baguhin ang sistema
Rebolusyonaryong kumikilos para sa masa

Ginagampanan mo ang itinalagang tungkulin
At tinataguyod ang niyakap na simulain
Nasa isip paano magtagumpay sa layunin
Isinasagawa ang bawat misyong dapat tupdin

Sa anumang samahan, kapwa'y iyong nililingap
At lagi kang kasama ng masa sa dusa't hirap
Di ka basta aatras sa labang inyong kaharap

Organisador kang maalam sa taktika't pihit
Risko man at problema'y kaharap sa bawat saglit

- gregbituinjr.

Soneto sa minumutya

Soneto sa minumutya 
(taludturang 2-3-4-3-2)

alam mo bang ikaw lang ang pinakamamahal ko
dahil nag-iisa ka lang, giliw, sa mundong ito

ikaw ang mutya kong nasa alon ng panaginip
sa mga modelo ba'y sinong iyong kahulilip
upang larawan mo sa puso ko'y mahalukipkip

lagi mo akong dinadalaw sa aking pangarap
narito ako, naghihintay ng iyong paglingap
nawa'y masilayan kita't puso'y di na maghirap
ah, mababaliw ba ako pag di kita nahanap

bakit ba nakapagkit ka dini sa aking isip
ngunit ganda mong di masilaya'y di ko malirip
sa kahibangang ito ba ako pa'y masasagip

alam mo bang ikaw lang ang pinakaiibig ko
pagkat nag-iisa ka lang, sinta, sa aking mundo

- gregbituinjr.

Ako'y Aktibistang Sosyalista, Nakikibaka

Ako'y aktibistang sosyalista, nakikibaka
Kasama ang uring manggagawang nagkakaisa
Tungo sa pagtatayo ng lipunang sosyalista
Ibig kong maisakatuparan ang adhikain
Bansang ito'y maging malaya sa pagkaalipin
Ituro ang landas ng paglayang dapat tahakin
Sosyalista akong lumalaban para sa uri
Tanging uring manggagawa ang dapat manatili
At wastong buwagin ang elitistang paghahari
Nais nating sistema'y yaong nagpapakatao
Gawin ang wasto, sistemang bulok ay binabago
Sosyalismong itatayo'y lipunang makatao
Organisahin natin ang lahat ng maralita
Sabay organisahin din ang uring manggagawa
Yamang ito ang niyakap na prinsipyo't adhika
Atin nang palitan ang kapitalismong gahaman
Labanan din ang pagsasamantala ng iilan
Itakwil ang paangyuyurak sa ating karapatan
Samahan ang uring manggagawang nakikibaka
Tungo sa pagtatayo ng lipunang sosyalista
Atin nang tahakin ang landas ng pagkakaisa
- gregbituinjr.

Tila mga halimaw na ang naglipanang plastik

tila mga halimaw na ang naglipanang plastik
na saan mang panig ng mundo'y naglipanang lintik
na kinakain ng mga isdang di makahibik
ibon at ibang hayop man sa plastik natitinik

tinatapon ng mga taong akala mo'y tanga
kung saan-saan, sa sasakyan, sa dagat, kalsada
mabuti't may ibang ibinobote ang basura
upang di malunod sa plastik ang kanyang pamilya

isisiksik ang mga plastik sa boteng plastik din
bakasakaling solusyon itong kayang likhain
ngunit iilan lang ang may ganitong adhikain
upang kahit paano? kahit paano'y may gawin!

wala pa silang sanlibo, plastik ay bilyun-bilyon
kaunti lang sila kumpara sa laksang polusyon
ano nang gagawin sa plastik na naglilimayon
kung plastik sa bote'y di naman talagang solusyon

- gregbituinjr.

Ang aklat na "Green Hopes: The Future of Political Ecology"

ANG AKLAT NA "GREEN HOPES: THE FUTURE OF POLITICAL ECOLOGY"

Maikling sanaysay ni Gregorio Bituin Jr.

Nabili ko ang aklat na "Green Hopes: The Future of Political Ecology" sa Book Ends Bookshop sa Lungsod ng Baguio noong Hunyo 5, 2019, sa mismong paggunita ng World Environment Day. May turo si misis hinggil sa ecobrick na nakaiskedyul doon kaya nabili ko ang 169-pahinang libro sa araw na iyon, sa halagang P150.00.

Paliwanag sa likod na pabalat ng aklat: "This book is a clear and vigorous manifesto for political ecology - a 'green' alternative to traditional political movements and doctrines. It examines the core values and principles which underlie political ecology, as well as the key problems it must address if it is to become a force of hope for the future."

Ang aklat ay salin mula sa wikang Pranses, at isinulat ng Pranses na si Alain Lipietz. Isinalin naman ito sa Ingles ni Malcolm Slater. Inilathala ito ng Polity Press noong 1995.

May tatlo itong bahagi, at labingtatlong kabanata. Narito ang tatlong bahagi:

Part 1: Old Imperatives, New Hopes

Part 2: International and Worldwide Perspectives

Part 3: A New Political Force

Hindi ko pa talaga nababasa ito ng buo, subalit magandang basahin, kahit na 1995 pa ito sinulat, tatlong taon matapos ang unang Earth Conference sa Rio de Janeiro noong 1992. 

Aktibo ako sa ilang mga grupong pangkalikasan, na nagdala sa akin sa iba't ibang lugar, tulad ng Thailand at France. Paglalakad mula Luneta hanggang Tacloban. At marami pang lugar. Nais ko pang mag-ambag ng marami pa sa usaping kalikasan at hustiyang panlipunan. At nawa'y may maiambag sa akin ang nasabing aklat.

Bakasakaling marami rin akong matutunan at maidagdag sa mga isusulat ko pang sanaysay, kwento at tula. At ito nga, nagsulat ako ng munting tula na sarili kong pagtingin sa pamagat ng aklat.

LUNTIANG PAG-ASA 

ano nga ba itong aklat na "Luntiang Pag-asa"?

ano ba itong pampulitikang ekolohiya?

bagong konsepto ba itong dapat nating mabasa?

na dapat matutunan ng nakararaming masa?

para sa kalikasan, para sa kapaligiran

bakit plastik na ang nabibingwit sa karagatan

imbes isda'y basura sa lambat pagpipilian

habang pulos polusyon na dulot ng mga coal plant

ang pag-asa ba'y luntian kung magtulungan tayo?

itong pampulitikang ekolohiya ba'y ano?

inaatake rin ba nito ang kapitalismo?

na siyang sistemang sumira sa buhay ng tao?

upang masagot ang mga tanong, ito'y basahin

baka may pabula ritong kaysarap kung namnamin

tulad ng kuwagong animo'y palaisip man din

o tulad ng unggoy na minsan kayhirap ungguyin

Humihibik yaring pusong gutom sa katarungan

humihibik yaring pusong gutom sa katarungan
habang nakatitig sa langit na mata'y luhaan
tila napipi ang dila sa pusod ng lansangan
lungsod ay tila naging mapanglaw na kasukalan

mga nagmamahal ay naging sakbibi ng lungkot
matitigas na ulo'y tila biglang nagsilambot
imbes sa batas, sa punglo tinatapos ang gusot
nangangating daliri'y bakit ba nakalulusot

di ba malutas ang masalimuot na problema?
kaya pagpaslang na lang ba ang kalutasan nila?
paano ang usapin ng panlipunang hustisya?
at paano ang karapatang pantao ng masa?

dapat maging makatarungan, may wastong proseso
may tamang paglilitis at sa tao'y may respeto
nais nating may hustisyang panlipunan sa mundo
at di punglo ang lulutas sa samutsaring isyu

- gregbituinjr.

Noon, takdang aralin ko'y sa kubeta ginagawa

noon, takdang aralin ko'y / sa kubeta ginagawa
sapagkat tahimik doon, / dama ko'y payapang diwa
ngayon, sa kubeta pa rin / naman ako tutunganga
habang nagsasalsal ako'y / may kung anong kinakatha

maya-maya'y isusulat / sa papel ang nasa isip
habang nakaupo roon / sa trono't nananaginip
ano bang nasa pagitan / niyang alulod at atip
baka naman may siwang na't / may mata pang naninilip

kaysarap namang magbasa / nitong aklat sa kubeta
tila baga dinuduyan / ako nito sa tuwina
pagkat mga aklat itong / nagbibigay ng pag-asa
sa masang api't biktima / din ng pagsasamantala

mahalaga ang kubeta / sa bawat kong pagmumuni
ito'y isang pahingahang / sa akin kumakandili
dito nilalatag bawat / pagbaka sa mang-aapi
tumambay ka sa kubeta't / tiyak di ka magsisisi

- gregbituinjr.

Pang-aapi't pagsasamantala'y kamuhi-muhi

nakabubulahaw din ang bawat sigaw ng budhi
sa kaibuturan ng puso'y dinig yaong tili
nang sa bulok na sistema'y di raw tayo mamuhi

huwag mong hayaang kapitalismo'y manatili
habang manggagawa'y patuloy sa paglalagari
habang lunas sa kahirapan ay patagpi-tagpi

pang-aapi't pagsasamantala'y kamuhi-muhi
dapat lang malipol ang tarantadong naghahari
na nagyayabang dahil sa pribadong pag-aari

langgasin mo ng bayabas ang sistemang kadiri
habang nilalaspag ng kapitalismo ang puri
ng aping obrerong dapat magbuklod bilang uri

manggagawa, magkaisa, huwag maghati-hati
hayaang magkapitbisig kayo't magbati-bati
sa paraang iyan kayo tunay na magwawagi

- gregbituinjr.

Popoy Lagman, Leninista

POPOY LAGMAN, LENINISTA

Popoy Lagman, na kilala ring Ka Popoy sa madla
Organisador na Leninista ng manggagawa
Pilipinong rebolusyonaryo, tanyag, dakila
O, bakit ba ikaw ay pinaslang nang walang awa
Yinanig ang bayan sa iyong biglang pagkawala
Leninistang nagturo sa amin ng rebolusyon
Ang tagumpay ni Lenin noon, inaaral ngayon
Gurong tunay si Ka Popoy nang magawa ang layon
Manggagawa, magkaisa kayo sa inyong misyon
Ang itayo n'yo ang lipunang sosyalista ngayon
Nagkakaisang puso, diwa't prinsipyo'y di lingid
Laban sa kapitalismong sadyang sistemang ganid
Edukador ng obrerong ating mga kapatid
Nang kawalan ng hustisya'y tuluyan nang mapatid
Isang pagpupugay kay Ka Popoy ang aming hatid
Nagtataguyod ng Leninistang diwa't prinsipyo
Isinasapuso'y tunay na diwang makatao
Sosyalistang lider siyang may pamanang totoo
Tahakin ang landas ni Ka Popoy, ang Leninismo
At palakasin ang pagkakaisa ng obrero
- gregbituinjr.
02.06.2020

Ako'y Katipunero ng makabagong panahon

ako'y Katipunero ng makabagong panahon
na sa mga problema ng baya'y makakaahon
kumikilos, nag-oorganisa ng dukha ngayon
mula sa bukangliwayway hanggang sa dapithapon
upang sila'y mamulat din upang magrebolusyon

isinasabuhay ang Kartilya ng Katipunan
upang maging mabuti sa kapwa tao't sa bayan
upang isapuso ang magandang kaugalian
binabasa't ninanamnan ang mga panuntunan
upang maging gabay sa bawat pakikipaglaban

dinidibdib ang dangal ng isang Katipunero
iisa ang pagkatao ng lahat, ang prinsipyo
sa Liwanag at Dilim na inakda ni Jacinto
may disiplinang bakal at kabutihang totoo
itinatayo ang isang lipunang makatao

mananatiling ako'y Katipunero sa diwa,
sa puso't dangal, kakampi ng dukha't manggagawa
laban sa mang-aapi, tiwali't tusong kuhila
aral ni Bonifacio'y niyakap at ginagawa
ako'y Katipunerong sa pakikibaka'y handa

- gregbituinjr.

Wala na silang nabibingwit na isda, wala na

wala na silang nabibingwit na isda, wala na
at di na isda ang nabibingwit nila, plastik na
bakit ganito, ang mga isda'y naging basura
inaasam na pagkain ay wala na, wala na

wala nang isda silang nabibingwit kundi plastik
tinatanggal nila sa lambat ay plastik at putik
sa mga basura ang lawa na'y namumutiktik
sinong maysala, kanino mangingisda'y hihibik?

tila baga ito sa mangingisda'y isang sumpa
plastik na ba ang kapalit ng gutom nila't luha
tila sa buhay nila'y may matinding nagbabadya
mapalad silang makabingwit kahit konting isda

ano nang dapat gawin sa ganitong kaganapan
aba'y dapat malutas ito ng pamahalaan
kung hindi naman ay magkaisa ang mamamayan
nang isda't di plastik ang mabingwit sa katubigan

- gregbituinjr.

Naninibasib na naman ang mga mapapalad

naninibasib na naman ang mga mapapalad
na kumikita ng ginto sa samutsaring saplad
inilista lang sa tubig ang kasalanang lantad
sa pagpapakatao'y karaniwan silang hubad

dugtong-dugtong ang libog ng nagbabating hunyango
habang nasa diwa animo'y di niya makuro
sa punong walang dahon, mga ibon ay dumapo
tinutungkab ang sangang tila nagbabagang ginto

sa may di kalayuan may nagbabadyang sakuna
sadyang nakasusulasok na ang usok sa planta
kaya nilalayuan iyon ng agila't maya
iyon na yata ang tanda ng nagbabagong klima

o, turan mo, sinta, kung saan tayo daratal
habang nilalakbay natin ang maraming arabal
naririyan kang animo'y diyosa sa pedestal
sasambahin kitang tila ako'y makatang hangal

- gregbituinjr.

Alagaan ang mundo

Alagaan natin itong mundong tanging tahanan
Lalo't klima'y pabagu-bago na sa daigdigan
Ating labanan ang mapanira ng kalikasan
Gawaing pagprotesta'y tuloy laban sa minahan
At sa mga nakasusulasok na coal powerplant.
Ang kalikasan din ay may karapatang mabuhay
Ngunit patuloy na winawasak, tayo'y magnilay
Agad na pag-usapan ang bawat nating palagay
Na makabubuti sa lahat, uri, sektor, hanay
Gibain ang sistemang sadyang mapamuksang tunay.
Mundong ito'y alagaan, tanganan ang prinsipyo
Usigin ang walang budhi't mapanirang totoo
Nawa para sa kagalinga'y magkaisa tayo
Dapat patuloy nating pangalagaan ang mundo
O hayaan ito sa kapitalistang barbaro?
- gregbituinjr.

Mga tanaga sa dukha

K.P.M.L., pag-asa

ng maralitang masa

sistemang sosyalista

ang adhikain nila

nagtataas-kamao

kaming mga obrero

pangarap na totoo:

gobyernong proletaryo

pagkaisahing diwa

sa lipunang malaya

ang uring manggagawa

at masang maralita

maglulupa man ako't

kumikilos ng husto

ang tulad ko'y sinsero

tungo sa pagbabago

tapat akong umibig

mahal, kita'y magniig

ikukulong sa bisig

ang sintang masigasig

layon para sa bayan

ay di suntok sa buwan

hustisyang panlipunan

dapat kamtin ng bayan

sekretaryo-heneral

man ako'y nagpapagal

nawa ako'y tumagal

sa laban, walang angal

iyo bang matatanggap

na tayo'y naghihirap

kahit nagsusumikap

iba'y nagpapasarap

- gregbituinjr.

* nalathala sa pahayagang Taliba ng Maralita, publikasyon ng KPML (Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod), isyu ng Pebrero 1-15, 2020, p. 20

Pangitain ng makatang naging obrero

kayod ng kayod sa asam na milyung-milyong piso
upang pagaanin ang buhay ng pamilya rito
nais makawala sa kahirapang todo-todo
kaya ang makata'y napilitang maging obrero

at mababalewala na ang prinsipyong niyakap
nagpalamon na sa sistema't naging mapagpanggap
wala na sa katinuan pag iyong nakausap
ang nangyayari animo'y di pa niya matanggap

nangangarap kasi si misis na yumaman sila
asam na umalwan ang buhay ng buong pamilya
wala namang masama sa pinapangarap nila
mabuti nga iyon upang lahat sila'y sumaya

habang sa trabaho, makata'y nagmistulang robot
wala nang mga tula, buhay na'y kabagot-bagot
tulog na ang isip, laging puyat, nakalilimot
tila sa bawat katanungan ay di makasagot

sana ang trabaho'y may kaugnayan sa pag-akda
magsulat sa magasin o mag-ulat ng balita
pagkat nasa pagsusulat ang kanyang puso't diwa
lalo na't siya'y makatang tunay na naglulupa

- gregbituinjr.

Ilang pitik ng diwa nina Balagtas at Lenin

Balagtas: "sa loob at labas ng bayan kong sawi"
noon pa'y "kaliluha'y siyang nangyayaring hari
ani Lenin: "nangyayari'y tunggalian ng uri"
"sa kongkretong kalagayan, dapat tayong magsuri"

noon pa'y problema na ang kahirapan ng buhay
dahil may naghaharing uring nagdulot ng lumbay
di pinauunlad ang magsasakang nagsisikhay
di umunlad ang manggagawang kaysipag na tunay

patuloy na namumuno ang lilong pulitiko
patuloy ang pananagana ng kapitalismo
namamayagpag din ang mga negosyanteng tuso
pigang-piga na ang lakas-paggawa ng obrero

nais ng mga kapitalista'y "industrial peace"
habang karapatan ng manggagawa'y tinitiris
bawal magreklamo kung hindi'y dapat kang umalis
karapatang mag-unyon ay agad na pinapalis

dapat pag-aralan ang lipunang kinasadlakan
aralin paano lipunang bulok ay palitan
huwag tayong mabubuhay ng walang pakialam
habang nagpapasasa sa yamang bayan ang ilan

bakit ba tunggalian ng uri'y patuloy pa rin
habang iilan sa yaman ng mundo'y umaangkin
mayorya'y naghihirap, ngunit sino ang salarin?
kundi ang bulok na sistemang dapat nang baguhin!

- gregbituinjr.

Sayang lamang ang buhay ko sa tahimik na buhay

sayang lamang ang buhay ko sa tahimik na buhay
na sa nangyayari sa baya'y tila walang malay
ayaw nang makialam gayong nakibakang tunay
kasama'y mga manggagawa't maralitang hanay

anong nangyari't nagbago, dahil ba nag-asawa?
prinsipyo't niyakap na layon na ba'y isusuka?
iisipin na lang sa buong buhay ay pamilya?
at iiwanan na lang ang pagiging aktibista?

hindi, ayaw kong maghintay na lang ng kamatayan!
ayokong maburo sa bahay at isang luhaan!
kasama pa rin ako sa pagbaka sa lansangan!
at tupding maitayo ang pangarap na lipunan!

oo, sayang ang buhay ko sa buhay na payapa
habang tunggalian ng uri'y nariyan sa lupa
nagpapasasa ang ilan habang bilyon ang dukha
ganyang kalagayan ba'y iyo pang masisikmura?

pinag-aralan ang lipunan, sinuri ang mundo
patuloy pang nananalasa ang kapitalismo
ako'y aktibistang kakampi ng uring obrero
di ako tutunganga lang sa nangyayaring ito!

- gregbituinjr.

Ang kuyog bilang pilosopiya ng katarungan

ANG KUYOG BILANG PILOSOPIYA NG KATARUNGAN

marami nang balitang kinuyog ng mamamayan
ang mga salaring may ginawang krimen sa bayan
sadyang kinuyog siya ng galit na taumbayan
na nagtulong-tulong upang krimen ay mapigilan

pakiramdam ng taumbayan, sila ang biktima
sila ang hinoldap, ginahasa, at pinuntirya
di ito hahayaang mangyari pa sa kanila
taumbayan na ang sa kriminal ay nagsentensya

maraming tao ang nagtulong-tulong kaya kuyog
tulad nito ang bayanihan ng mga bubuyog
napakarami, sama-sama, mundo'y inaalog
animo'y bulkan silang sama-sama sa pagsabog

anyo ng hustisyang pinakita ng Pilipino
nagkakaisang pagkilos laban sa tarantado
di man magkakakilala'y pipigilan ang gago
upang mapiit dahil sa sala sa kapwa tao

kuyog na'y isang pilosopiya ng katarungan
naiibang hustisyang marahil taal sa bayan
tulong-tulong sila pagkat di nila hahayaan
na ang kriminal ay pagala-gala sa lansangan

- gregbituinjr.

Sali, salit, salita

SALI, SALIT, SALITA

kahapon, unti-unti kong sinasalsal ang diwa
magtatapos na ang buwan, wala pa ring nagawa
unang araw ng panibagong buwan ay kakatha
ng bukangliwayway, ilalarawan ang paglaya
mula sa lumbay, karahasan, dugo, dusa't luha

sumali ako sa ilang samahang kumikilos
upang kalabanin ang anumang pambubusabos
kahit salit-salitan, pamilya, kilusan, kapos
kahit walang masasayang piging na idaraos
upang baguhin ang sistemang dulot ay hikahos

pag-ibig ang itinaguyod upang laya'y kamtin
upang may kapayapaan sa puso't diwa natin
at ngayon, yaring diwa'y patuloy na sasalsalin
upang makatas ang mga salitang tutulain
bakasakaling may bagong palad kitang dadamhin

- gregbituinjr.