nakatingin ako sa kawalan
habang doon ay nagpuputukan
mawawalan ng daliri'y ilan
dahil sa labintador na iyan
sa ospital ba'y sinong tututok
iyon bang binilhan ng paputok
at sinong magbabayad sa turok
at gamot kung walang naisuksok
hahayaan ka ng pinagbilhan
wala raw silang pananagutan
di raw naman nila kasalanan
pag daliri mo na'y naputukan
aba'y nabentahan ka na nila
masaya na't tumubo na sila
walang paki pag nadisgrasya ka
nang maputol ang daliri, huwaaa!
- gregbituinjr.
A poet's autobiography is his poetry. Anything else is just a footnote. ~Yevgeny Yentushenko * Always be a poet, even in prose. ~Charles Baudelaire * Poetry should also contain steel and poets should know how to attack. ~Ho Chi Minh
Martes, Disyembre 31, 2019
Maghalo man
maghalo man ang balat sa pinagtalupan
maghalo man ang laway sa pinaghalikan
maghalo man ang tamod sa pinagsalsalan
maghalo man ang bala sa pinagbarilan
maghalo man ang damo sa pinagtabasan
maghalo man ang buhok sa pinaggupitan
maghalo man ang alak sa pinagtagayan
maghalu-halo tayo't Bagong Taon naman
- gregbituinjr.
maghalo man ang laway sa pinaghalikan
maghalo man ang tamod sa pinagsalsalan
maghalo man ang bala sa pinagbarilan
maghalo man ang damo sa pinagtabasan
maghalo man ang buhok sa pinaggupitan
maghalo man ang alak sa pinagtagayan
maghalu-halo tayo't Bagong Taon naman
- gregbituinjr.
Doble Bente
DOBLE BENTE
(tulang akrostiko)
Dumatal ang Bagong Taon na animo'y pag-asa
Oo, sinalubong ito ng dukhang nagdurusa
Bagong umagang nawa'y may panlipunang hustisya
Lalo't naglipana pa rin ang mapagsamantala
Eto'y simula ng panibagong pakikibaka
Bagong taon ba'y pag-asa o bagong petsa lamang?
Espesyal na petsa o tayo lang ay nalilinlang
Ng komersyalismo ng mga tuso't salanggapang
Tubong limpak ng kapitalistang nakikinabang
E, tayong maralita'y sa hirap pa rin gagapang
- gregbituinjr.
(tulang akrostiko)
Dumatal ang Bagong Taon na animo'y pag-asa
Oo, sinalubong ito ng dukhang nagdurusa
Bagong umagang nawa'y may panlipunang hustisya
Lalo't naglipana pa rin ang mapagsamantala
Eto'y simula ng panibagong pakikibaka
Bagong taon ba'y pag-asa o bagong petsa lamang?
Espesyal na petsa o tayo lang ay nalilinlang
Ng komersyalismo ng mga tuso't salanggapang
Tubong limpak ng kapitalistang nakikinabang
E, tayong maralita'y sa hirap pa rin gagapang
- gregbituinjr.
Noon, tinagurian akong makata ng lumbay
noon, tinagurian akong makata ng lumbay
dahil tinula'y pawang katotohanan ng buhay
dahil pulos kasawian ang kinakathang tunay
dahil sa kawalang hustisya't sa bala nabistay
dahil maraming inakdang pahimakas sa patay
minsan, tinaguriang makatang proletaryado
dahil inilalahad ang niyakap na prinsipyo
dahil tinutula ang buhay ng dukha't obrero
dahil katha'y laban sa sistemang bulok sa mundo
dahil akda'y tumutuligsa sa kapitalismo
ang karaniwang taguri'y makatang aktibista
dahil tula karaniwa'y nagsisilbi sa masa
dahil nananawagang baguhin na ang sistema
ngayon, makata'y ikinasal, nakapag-asawa
kaya naging makata ng puso sa sinisinta
ang makata'y patuloy pa rin ngayong kumakatha
para sa kalikasan at kilusang lunting diwa
para sa manggagawa, ang hukbong mapagpalaya
para sa ipinaglalaban ng kilusang dukha
araw-gabi'y may akda, tumutula, kumakatha
- gregbituinjr.
dahil tinula'y pawang katotohanan ng buhay
dahil pulos kasawian ang kinakathang tunay
dahil sa kawalang hustisya't sa bala nabistay
dahil maraming inakdang pahimakas sa patay
minsan, tinaguriang makatang proletaryado
dahil inilalahad ang niyakap na prinsipyo
dahil tinutula ang buhay ng dukha't obrero
dahil katha'y laban sa sistemang bulok sa mundo
dahil akda'y tumutuligsa sa kapitalismo
ang karaniwang taguri'y makatang aktibista
dahil tula karaniwa'y nagsisilbi sa masa
dahil nananawagang baguhin na ang sistema
ngayon, makata'y ikinasal, nakapag-asawa
kaya naging makata ng puso sa sinisinta
ang makata'y patuloy pa rin ngayong kumakatha
para sa kalikasan at kilusang lunting diwa
para sa manggagawa, ang hukbong mapagpalaya
para sa ipinaglalaban ng kilusang dukha
araw-gabi'y may akda, tumutula, kumakatha
- gregbituinjr.
Lunes, Disyembre 30, 2019
Paglalaba'y panahon ng pagkatha
paglalaba'y panahon ng pag-iisip ng akda
samutsaring isyu't problema'y suriin ng diwa
kukusutin ang kwelyo'y may sasaglit sa gunita
habang dumi ng manggas ay kinukusot nang kusa
nilagyan ng sabon ang damit bandang kilikili
habang nagkukusot, ang nasa diwa'y binibini
labandero man ako'y isang tunay na prinsipe
dadalhin ko sa kaharian ang mutyang babae
ang puti at dekolor ay dapat paghiwalayin
pati ang tula't pabula'y dapat ding pagbukurin
nasa barong kinukusot ang aking kakathain
nakintal sa diwa'y damit na gusot at gusgusin
kwento'y nalilikha kahit pawis na'y gumigiti
habang labada'y binabanlawan nang nakangiti
ako'y magbabarong sa aking pagtatalumpati
habang binibilad sa arawan ang barong puti
sa diwa'y nagsusulat kahit pa nasa bilaran
tula'y inuugit sa isipan, nagbabanlaw man
kakathang nakatitig sa makulay na sampayan
akda'y matatapos pag sinampay na'y maarawan
- gregbituinjr.
samutsaring isyu't problema'y suriin ng diwa
kukusutin ang kwelyo'y may sasaglit sa gunita
habang dumi ng manggas ay kinukusot nang kusa
nilagyan ng sabon ang damit bandang kilikili
habang nagkukusot, ang nasa diwa'y binibini
labandero man ako'y isang tunay na prinsipe
dadalhin ko sa kaharian ang mutyang babae
ang puti at dekolor ay dapat paghiwalayin
pati ang tula't pabula'y dapat ding pagbukurin
nasa barong kinukusot ang aking kakathain
nakintal sa diwa'y damit na gusot at gusgusin
kwento'y nalilikha kahit pawis na'y gumigiti
habang labada'y binabanlawan nang nakangiti
ako'y magbabarong sa aking pagtatalumpati
habang binibilad sa arawan ang barong puti
sa diwa'y nagsusulat kahit pa nasa bilaran
tula'y inuugit sa isipan, nagbabanlaw man
kakathang nakatitig sa makulay na sampayan
akda'y matatapos pag sinampay na'y maarawan
- gregbituinjr.
Pag tumagas ang dugo mo, O, maralita
pag tumagas ang dugo mo, O, maralita
ito'y isang pasakit sa ina't gunita
tinotokhang ka kahit na magmakaawa
bakit binibira ang walang labang dukha
nais mo'y wastong proseso't may paglilitis
kung may sala'y hatulan, huwag tinitiris
kung may kasalanan, sa piitan magtiis
huwag lang kitlin ang buhay, proseso't boses
di balang tagos sa puso ng sambayanan
na dulot ay takot, kawalang katarungan
maysala'y walang sala pag di nahatulan
kung maysala, ang magpapasiya'y hukuman
ang paglaban sa droga'y di dapat mabigo
wasto lamang na droga'y tuluyang masugpo
subalit paglabang ito'y bakit madugo
at bakit puntirya'y laging sa dukhang bungo
"at ang hustisya ay para lang sa mayaman"
anang isang awit pag iyong pinakinggan
O, dukha, wala kang hustisyang panlipunan
kaya baguhin na ang bulok na lipunan!
- gregbituinjr.
ito'y isang pasakit sa ina't gunita
tinotokhang ka kahit na magmakaawa
bakit binibira ang walang labang dukha
nais mo'y wastong proseso't may paglilitis
kung may sala'y hatulan, huwag tinitiris
kung may kasalanan, sa piitan magtiis
huwag lang kitlin ang buhay, proseso't boses
di balang tagos sa puso ng sambayanan
na dulot ay takot, kawalang katarungan
maysala'y walang sala pag di nahatulan
kung maysala, ang magpapasiya'y hukuman
ang paglaban sa droga'y di dapat mabigo
wasto lamang na droga'y tuluyang masugpo
subalit paglabang ito'y bakit madugo
at bakit puntirya'y laging sa dukhang bungo
"at ang hustisya ay para lang sa mayaman"
anang isang awit pag iyong pinakinggan
O, dukha, wala kang hustisyang panlipunan
kaya baguhin na ang bulok na lipunan!
- gregbituinjr.
Linggo, Disyembre 29, 2019
Ubo at antok
ubo pa, ubo, ubo
ito'y isang insulto
pag mga kausap mo
sa pulong ay seryoso
pag may ubo'y kayhirap
lalo na't may kausap
pagkat di mo maharap
lunas tila kay-ilap
panay na ang hikab mo
ito'y isang insulto
pag mga kaharap mo
sa usapan seryoso
antok na di mawala
hikab na nginangawa
natutulog ang diwa
sa pulong nitong dukha
- gregbituinjr.
ito'y isang insulto
pag mga kausap mo
sa pulong ay seryoso
pag may ubo'y kayhirap
lalo na't may kausap
pagkat di mo maharap
lunas tila kay-ilap
panay na ang hikab mo
ito'y isang insulto
pag mga kaharap mo
sa usapan seryoso
antok na di mawala
hikab na nginangawa
natutulog ang diwa
sa pulong nitong dukha
- gregbituinjr.
Pag may karamdaman
sabi ng isang patalastas: "Bawal magkasakit!"
dahil karamdaman madalas nakakabuwisit
pagkat di mo na magawa ang pangako sa paslit
di makatrabaho pag pakiramdam ay mainit
kung may karamdaman: ""Huwag mahihiyang magtanong!"
damang sakit ay itanong sa duktor na marunong
napapaso ang puso sa nadaramang linggatong
di agad malunasan lalo't masakit ang tumbong
kaygandang patalastas ng botikang binilhan ko
sabi: "Nakasisiguro, gamot ay laging bago!"
sigurado bang gaganda ang kalusugang ito?
pag inom ng gamot ba'y hupa ang sakit ng ulo?
uminom ng gamot upang sakit ay malunasan
kumain ng gulay upang lumusog ang katawan
lumagok ng maraming tubig at dapat pawisan
maglakad-lakad upang bumuti ang kalusugan
- gregbituinjr.
dahil karamdaman madalas nakakabuwisit
pagkat di mo na magawa ang pangako sa paslit
di makatrabaho pag pakiramdam ay mainit
kung may karamdaman: ""Huwag mahihiyang magtanong!"
damang sakit ay itanong sa duktor na marunong
napapaso ang puso sa nadaramang linggatong
di agad malunasan lalo't masakit ang tumbong
kaygandang patalastas ng botikang binilhan ko
sabi: "Nakasisiguro, gamot ay laging bago!"
sigurado bang gaganda ang kalusugang ito?
pag inom ng gamot ba'y hupa ang sakit ng ulo?
uminom ng gamot upang sakit ay malunasan
kumain ng gulay upang lumusog ang katawan
lumagok ng maraming tubig at dapat pawisan
maglakad-lakad upang bumuti ang kalusugan
- gregbituinjr.
Sabado, Disyembre 28, 2019
Di ako nasa kilusan para lang magtrabaho
di ako nasa kilusan para lang magtrabaho
narito ako dahil niyakap ko ang prinsipyo't
diwa ng kilusang mapagpalaya't sosyalismo
kumikilos upang sistemang bulok ay mabago
di ako nasa kilusan para lang magkasahod
narito ako upang sosyalismo'y itaguyod
sa bayan at uring manggagawa'y makapaglingkod
at ibagsak na ang burgesyang bulok at pilantod
di ako nasa kilusan para lang magkapera
dahil wala ditong pera kundi pagod at dusa
pangunahin dito'y pagkilos at pakikibaka
upang baguhin ang lipunan kasama ang masa
matatagpuan sa kilusan ay sakit at hirap
di ka bagay dito kung nais mo lang magpasarap
ngunit kung makataong sistema'y iyong pangarap
tayo'y magsikilos upang mangyari itong ganap
- gregbituinjr.
narito ako dahil niyakap ko ang prinsipyo't
diwa ng kilusang mapagpalaya't sosyalismo
kumikilos upang sistemang bulok ay mabago
di ako nasa kilusan para lang magkasahod
narito ako upang sosyalismo'y itaguyod
sa bayan at uring manggagawa'y makapaglingkod
at ibagsak na ang burgesyang bulok at pilantod
di ako nasa kilusan para lang magkapera
dahil wala ditong pera kundi pagod at dusa
pangunahin dito'y pagkilos at pakikibaka
upang baguhin ang lipunan kasama ang masa
matatagpuan sa kilusan ay sakit at hirap
di ka bagay dito kung nais mo lang magpasarap
ngunit kung makataong sistema'y iyong pangarap
tayo'y magsikilos upang mangyari itong ganap
- gregbituinjr.
Dito'y muli mo akong maaasahan, mahal ko
dito'y muli mo akong maaasahan, mahal ko
sa isang gawaing tangan ang dangal ko't prinsipyo
magpapatuloy ang pagkatha nitong tula't kwento
sa kabila ng bagyong Ursula't mga delubyo
ang aking mga pagsamo'y halina't iyong dinggin
tumatanda man akong matatag ngunit putlain
mababakas sa aking kilay at noong gatlain
na di na ako ang dating aktibistang gusgusin
ako'y aktibistang nakapolo na ng maayos
na nilalabanan pa rin yaong pambubusabos
kahit mahirapan, patuloy pa ring kumikilos
upang makiisa sa uring manggagawa't kapos
halina, aking sinta, pag-aralan ang lipunan
suriin bakit laksa'y dukha't mayama'y iilan
halina't kumilos tayo para sa sambayanan
ipanalo natin ang makauring tunggalian
- gregbituinjr.
sa isang gawaing tangan ang dangal ko't prinsipyo
magpapatuloy ang pagkatha nitong tula't kwento
sa kabila ng bagyong Ursula't mga delubyo
ang aking mga pagsamo'y halina't iyong dinggin
tumatanda man akong matatag ngunit putlain
mababakas sa aking kilay at noong gatlain
na di na ako ang dating aktibistang gusgusin
ako'y aktibistang nakapolo na ng maayos
na nilalabanan pa rin yaong pambubusabos
kahit mahirapan, patuloy pa ring kumikilos
upang makiisa sa uring manggagawa't kapos
halina, aking sinta, pag-aralan ang lipunan
suriin bakit laksa'y dukha't mayama'y iilan
halina't kumilos tayo para sa sambayanan
ipanalo natin ang makauring tunggalian
- gregbituinjr.
Biyernes, Disyembre 27, 2019
Inglesan sila ng Inglesan, Pinoy naman
sa maraming pulong, pulos inglesan ng inglesan
sariling wika'y ayaw gamitin, kinalimutan
sariling wika ba'y bakya, para lang sa tsismisan?
at Ingles ba'y wika ng mga may pinag-aralan?
ingles ang powerpoint, ingles ang bawat presentasyon
ang ilan sa dumalo'y nakatunganga lang doon
kapwa Pinoy, di agad magkaunawaan ngayon
pagwaksi sa ganitong ugali'y napapanahon
aba'y wala na ba tayong sariling pagkatao?
ginagamit na lang natin lagi'y wika ng dayo!
dala nga ba ito ng sistemang kapitalismo?
o ayaw natin sa tila impyernong bansang ito?
sa mga talakayan nga'y ingles ang gagamitin
kapwa Pinoy na ang kausap, iinglesin pa rin
umaastang dayuhan, akala'y sikat sa atin
ingles ng ingles upang sila'y ating respetuhin
nanghihiram sila ng diwa sa wikang banyaga
ngunit dapat nating gamitin ang sariling wika
patunayang may sarili tayong kultura't diwa
ang sariling wika'y dangal nitong lahing dakila
- gregbituinjr.
sariling wika'y ayaw gamitin, kinalimutan
sariling wika ba'y bakya, para lang sa tsismisan?
at Ingles ba'y wika ng mga may pinag-aralan?
ingles ang powerpoint, ingles ang bawat presentasyon
ang ilan sa dumalo'y nakatunganga lang doon
kapwa Pinoy, di agad magkaunawaan ngayon
pagwaksi sa ganitong ugali'y napapanahon
aba'y wala na ba tayong sariling pagkatao?
ginagamit na lang natin lagi'y wika ng dayo!
dala nga ba ito ng sistemang kapitalismo?
o ayaw natin sa tila impyernong bansang ito?
sa mga talakayan nga'y ingles ang gagamitin
kapwa Pinoy na ang kausap, iinglesin pa rin
umaastang dayuhan, akala'y sikat sa atin
ingles ng ingles upang sila'y ating respetuhin
nanghihiram sila ng diwa sa wikang banyaga
ngunit dapat nating gamitin ang sariling wika
patunayang may sarili tayong kultura't diwa
ang sariling wika'y dangal nitong lahing dakila
- gregbituinjr.
Ayoko sa salitang "wala akong pamasahe"
ayoko sa salitang "wala akong pamasahe"
kaya di ka makakadalo sa pulong, kumpare
ang pulong ay pulong, daluhan mo dito o dine,
doon o saanman, paghandaan mo ang sinabi
"wala akong pamasahe'y" huwag mong idahilan
ang pulong ay pulong, paghandaan ito't daluhan
ang araw na iyon ang itinakda ng samahan
mahalagang usapan, huwag mong ipagpaliban
para sa pamasahe, simulan mo nang mag-ipon
upang madaluhan ang pulong, malayo man iyon
tayahin ang gastusin kung ikaw ay paparoon
upang di kapusin sa iyong gugugulin doon
sa bawat tinakdang pulong, may pananagutan ka
hinalal ka ng kongreso, may posisyon, halal ka
kaya pagdalo sa pulong dapat asahan mo na
responsibilidad mong dumalo roon, kasama
kakapusan sa pamasahe'y huwag idahilan
agahan ang paglalakad kung kinakailangan
maglakad ka na ngayon upang pulong ay abutan
kung ayaw, pulos dahilan; kung gusto, may paraan
- gregbituinjr.
kaya di ka makakadalo sa pulong, kumpare
ang pulong ay pulong, daluhan mo dito o dine,
doon o saanman, paghandaan mo ang sinabi
"wala akong pamasahe'y" huwag mong idahilan
ang pulong ay pulong, paghandaan ito't daluhan
ang araw na iyon ang itinakda ng samahan
mahalagang usapan, huwag mong ipagpaliban
para sa pamasahe, simulan mo nang mag-ipon
upang madaluhan ang pulong, malayo man iyon
tayahin ang gastusin kung ikaw ay paparoon
upang di kapusin sa iyong gugugulin doon
sa bawat tinakdang pulong, may pananagutan ka
hinalal ka ng kongreso, may posisyon, halal ka
kaya pagdalo sa pulong dapat asahan mo na
responsibilidad mong dumalo roon, kasama
kakapusan sa pamasahe'y huwag idahilan
agahan ang paglalakad kung kinakailangan
maglakad ka na ngayon upang pulong ay abutan
kung ayaw, pulos dahilan; kung gusto, may paraan
- gregbituinjr.
Huwebes, Disyembre 26, 2019
Ang tariya
ANG TARIYA
aba'y ano ang tariya sa ating pulong ngayon?
tinatanong ng kasama ang adyenda ng pulong
may salita naman palang katumbas ang "adyenda"
na mula sa salitang Waray, ito'y ang "tariya"
halina't gamitin ang sariling salita natin
itong wikang Filipino'y atin pang pagyabungin
tara, gamitin ang tariya sa organisasyon
upang maayos nating matupad ang nilalayon
"The agenda of our meeting today is..." ang bilin
"Ang tariya ng ating pulong ngayon ay..." ang salin
kailangan ang tariya sa bawat nating pulong
upang magawa ang plano't matiyak ang pagsulong
- gregbituinjr.
* TARIYA - pagtatakda ng gawain (Waray), - sa wikang Ingles ay AGENDA,
- mula sa UP Diksiyonaryong Filipino, p. 1232
aba'y ano ang tariya sa ating pulong ngayon?
tinatanong ng kasama ang adyenda ng pulong
may salita naman palang katumbas ang "adyenda"
na mula sa salitang Waray, ito'y ang "tariya"
halina't gamitin ang sariling salita natin
itong wikang Filipino'y atin pang pagyabungin
tara, gamitin ang tariya sa organisasyon
upang maayos nating matupad ang nilalayon
"The agenda of our meeting today is..." ang bilin
"Ang tariya ng ating pulong ngayon ay..." ang salin
kailangan ang tariya sa bawat nating pulong
upang magawa ang plano't matiyak ang pagsulong
- gregbituinjr.
* TARIYA - pagtatakda ng gawain (Waray), - sa wikang Ingles ay AGENDA,
- mula sa UP Diksiyonaryong Filipino, p. 1232
Palabra de onor
saanmang sulok ng daigdig ay may kasabihan
may palabra de onor kahit pa nabilanggo man
may palabra de onor din kahit magnanakaw man
may isang salitang tutupdin, tapat sa usapan
may palabra de onor din kahit mga birador
ngunit iba'y ayaw tupdin ang palabra de onor
pag walang nakitang pupuntahan ay nagtatraydor
iba'y dahil may ibang sa kanila'y nagmomotor
ito'y dahil walang isang salita ang kausap
matatag, usapang matino pag iyong kaharap
ngunit sila'y agad nagbabago sa isang kurap
palabra de onor ay nawala sa isang iglap
akibat ng palabra de onor ay pagkatao
anumang lumabas sa bibig mo'y panindigan mo
bawat sinasalita'y inilalarawan tayo
maging tapat sa usapan upang walang perwisyo
- gregbituinjr.
may palabra de onor kahit pa nabilanggo man
may palabra de onor din kahit magnanakaw man
may isang salitang tutupdin, tapat sa usapan
may palabra de onor din kahit mga birador
ngunit iba'y ayaw tupdin ang palabra de onor
pag walang nakitang pupuntahan ay nagtatraydor
iba'y dahil may ibang sa kanila'y nagmomotor
ito'y dahil walang isang salita ang kausap
matatag, usapang matino pag iyong kaharap
ngunit sila'y agad nagbabago sa isang kurap
palabra de onor ay nawala sa isang iglap
akibat ng palabra de onor ay pagkatao
anumang lumabas sa bibig mo'y panindigan mo
bawat sinasalita'y inilalarawan tayo
maging tapat sa usapan upang walang perwisyo
- gregbituinjr.
Miyerkules, Disyembre 25, 2019
Ang limang anak ni Gat Andres Bonifacio
ANG LIMANG ANAK NI GAT ANDRES BONIFACIO
Maikling sanaysay at saliksik ni Gregorio V. Bituin Jr.
Ang karaniwang alam natin kay Gat Andres Bonifacio ay may isa siyang anak sa kanyang asawang si Gregoria de Jesus, subalit ito'y namatay.
Subalit may apat pang anak si Gat Andres Bonifacio. Kung mayroon nga, nasaan na kaya sila? May mga apo kaya ang mga anak niyang ito na nabubuhay sa ngayon?
Bukod kay Gregoria de Jesus o Oriang, may iba pang babaeng nakaugnayan ni Andres Bonifacio, kung saan nagkaroon siya ng anak sa mga ito. Ito'y malinaw na itinala ni Jose P. Santos sa kanyang aklat na "Si Andres Bonifacio at ang Himagsikan" sa pahina 3 at pahina 5. Narito ang tala:
"Ang unang niligawan ni Andres Bonifacio ay isang babaeng nagngangalang Monika at taga-Palomar, Tondo, na ayon sa mga nakakakilala ay may katutubong kagandahan din naman. Nagkaibigan sila at nagsamang parang tunay na mag-asawa. Si Monika ay namatay sa sakit na ketong. Nagkaroon dito ng tatlong anak si Andres Bonifacio na hindi naman malaman kung buhay pa o patay na."
"Ang ikalawang kinasama at pinakasalan ni Andres Bonifacio ay nagngangalang Dorotea Tayson. Ito ay hindi rin nababanggit sa mga kasaysayan niyang nagsilabas na. Nang mamatay ito ay napakasal uli kay Gregoria de Jesus na siyang nakasama niya sa pamumundok at nakahati sa kahirapan."
"Noong 1894 o 1895, si Andres Bonifacio ay nagtungo sa Libog, Albay, kasama ang mananaysay na amerikanong si John Foreman na isa sa kanyang matalik na kaibigan at kapalagayang loob. Sinasabi ni Dr. Jose P. Bantug na siya kong pinagkakautangan ng mga ulat na ito, na si Andres Bonifacio ay nagkaroon doon ng kasintahan na nagngangalang Genoveva Bololoy at dito'y nagkaroon siya ng isang anak na babae na pinanganlang Francisca. Nang makilala ni Andres Bonifacio si Genoveva ay tumutuntong lamang ito (ang babae) sa gulang na 22 taon. Maging ang ina at ang anak ay kapuwa buhay pa, ayon kay Dr. Bantug. Si Francisca ay naninirahan ngayon sa Irosin, Sorsogon at makalawang magkaasawa, ang una'y namatay at ngayo'y muling napakasal kay Roman Balmes."
Libog ang dating pangalan ng bayan ng Santo Domingo ngayon sa Albay, na kaiba sa bayan ng Libon, sa Albay din.
Walang nabanggit sa nasabing aklat na may anak si Andres Bonifacio kay Gregoria de Jesus. Subalit sa ulat ng GMA Network, ayon umano sa historyador na si Xiao Chua, "Bukod sa kasal sa simbahan sa Binondo, nagpakasal din sina Andres at Gregoria sa ritwal ng Katipunan kung saan kinilala ang kaniyang maybahay bilang "Lakambini" ng Katipunan. Nagkaroon ng anak na lalaki sina Andres at Gregoria pero namatay din sa sakit nang bata pa."
Sa madaling sabi, lima ang naging anak ni Gat Andres Bonifacio: tatlo kay Monika, walang nabanggit na anak kay Dorotea Tayson, isa kay Genoveva Bololoy, at isa kay Gregoria de Jesus.
Mga Pinaghalawan:
aklat na "Si Andres Bonifacio at ang Himagsikan" ni Jose P. Santos, nalimbag noong 1935
Muling panunumpa
di pa nagaganap ang kaginhawahan ng bayan
na adhika noon ng Supremo ng Katipunan
ngayon, muli akong nanunumpa ng katapatan
babaguhin ang bulok na sistema ng lipunan
- gregbituinjr.,12/25/2019
na adhika noon ng Supremo ng Katipunan
ngayon, muli akong nanunumpa ng katapatan
babaguhin ang bulok na sistema ng lipunan
- gregbituinjr.,12/25/2019
Ipinaglalaban ko'y kaginhawahan ng bayan
"Kaya, O mga kababayan! Ating idilat ang bulag na kaisipan at kusang igugol sa kagalingan ang ating lakas, sa tunay at lubos na pag-asa na magtagumpay sa nilalayong kaginhawahan ng bayang tinubuan." ~ mula sa akdang "Ang Dapat Mabatid ng mga Tagalog" ni Gat Andres Bonifacio
ipinaglalaban ko'y kaginhawahan ng bayan
ito ang prinsipyo ko't panata sa sambayanan
na dapat kong tupdin hanggang sa aking kamatayan
kumikilos para sa pagbabago ng lipunan
dapat kitang kumilos laban sa pambubusabos
dayuhan man at kababayang sanhi ng hikahos
dahil sa pagsasamantala, mga dukha'y kapos
suliranin ng masa'y dapat na nating matapos
dudurugin ang ugat ng maraming kaapihan
noon, sinasabing mga dayuhan ang kalaban
ngayon, sinuri ang problema nitong pamayanan
pribadong pag-aari ang ugat ng kahirapan
pag-aralan ang lipunan, kausapin ang masa
at durugin ang sanhi ng hirap at pagdurusa
patuloy tayong mag-organisa, mag-organisa
at magsikilos nang kamtin ng bayan ang ginhawa
- gregbituinjr.,12/25/2019
Martes, Disyembre 24, 2019
Tanaga sa Pagtatapos ng Taon
TANAGA SA PAGTATAPOS NG TAON
huling araw ng taon
di man lang maglimayon
magdamag at maghapon
ay nagrerebolusyon
magtiwala ka lamang
sa ating pamunuan
at tayo’y magtulungan
tungkulin ay gampanan
nawa’y maging parehas
ang palakad ng batas
wala nang pandarahas
at walang inuutas
buhay ay ipagtanggol
laban sa gago’t ulol
huwag dinggin ang sulsol
kung buhay ay puputol
maralitang iskwater
tinokhang at minarder
ng haring ala-Hitler
at naroon sa poder
pantaong karapatan
hustisyang panlipunan
ang kinakailangan
ng ating mamamayan
obrero’y kumakayod
araw-araw ay pagod
pamilya’y tinaguyod
kaybaba na ng sahod
nang binaril ng punglo
ay nabasag ang bungo
ang pumaslang na dungo
dapat lang mabilanggo
- gregbituinjr.
* Nalathala ang tulang ito sa Taliba ng Maralita, ang opisyal na publikasyon ng Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML), isyu ng Disyembre 16-31, 2019, pahina 20
Mga Binhi ng Diwa
nais kong mamangka
sa mahabang ilog
itatanghal ang diwa
hanggang sa tugatog
alagaan natin
ang kapaligiran
ating aayusin
pag kinailangan
sa bangin ng buhay
gawin ang mabuti
minsan ay magnilay
sa dilim ng gabi
bayan ay iligtas
sa mga kurakot
lalo na't dumanas
ng mga hilakbot
umasang liwanag
ay mahalukipkip
lalo na't magdamag
tayong nanaginip
magkapitbisig na
ang mga obrero
at gawing maganda
ang bayan at mundo
mahaling mabuti
kung ina'y kapiling
huwag magsisisi
kung gawa'y magaling
- gregbituinjr.
* unang nalathala sa munting pahayagang Diwang Lunti, isyu ng Disyembre 2019, pahina 20
sa mahabang ilog
itatanghal ang diwa
hanggang sa tugatog
alagaan natin
ang kapaligiran
ating aayusin
pag kinailangan
sa bangin ng buhay
gawin ang mabuti
minsan ay magnilay
sa dilim ng gabi
bayan ay iligtas
sa mga kurakot
lalo na't dumanas
ng mga hilakbot
umasang liwanag
ay mahalukipkip
lalo na't magdamag
tayong nanaginip
magkapitbisig na
ang mga obrero
at gawing maganda
ang bayan at mundo
mahaling mabuti
kung ina'y kapiling
huwag magsisisi
kung gawa'y magaling
- gregbituinjr.
* unang nalathala sa munting pahayagang Diwang Lunti, isyu ng Disyembre 2019, pahina 20
Lunes, Disyembre 23, 2019
Tanimang bota
TANIMANG BOTA
maaari palang pagtamnan
ang bota ng gulay, halaman
halina't atin ding subukan
at baka mapagkakitaan
di magamit na lumang bota
dahil ang swelas ay butas na
subukang pagtamnan tuwina
ito'y malaking tulong pala
dapat ding maging malikhain
at magsuri ng tamang gawin
lumang bota'y pagtamnan na rin
balang araw, may pipitasin
ang tinanim mong okra't sitaw
patola, kamatis at bataw
magbubunga rin balang araw
at ngiti sa labi'y lilitaw
- gregbituinjr.
* nakunan ng larawan ang isang taniman sa loob ng Strawberry Farm sa La Trinidad, Benguet, Disyembre 21, 2019, nang bumisita roon ang makata, kasama ang kanyang asawa
Sabado, Disyembre 21, 2019
Paano mo tatanggaping umiral pa rin ang nakitang mali?
PAANO MO TATANGGAPING UMIRAL PA RIN ANG NAKITANG MALI?
Maikling sanaysay at saliksik ni Greg Bituin Jr.
Paano mo masasabing isinilang ang Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML) noong Disyembre 18, 1986, habang sa kasaysayan niya'y sinasabing isa siya sa nangampanya at kumilos upang maitayo ang Presidential Commission on the Urban Poor (PCUP) na naisabatas noong Disyembre 8, 1986, sampung araw bago itatag ang KPML?
Isinilang ang KPML noong Disyembre 18, 1986, isinabatas ang PCUP sampung araw bago isilang ang KPML. Isa ang KPML sa nangampanyang magkaroon ng PCUP? Kuha mo? Mali ang pagkakasulat ng kasaysayan, di ba?
Ang batayan ay ang petsa ng pagsasabatas ng PCUP, na nilagdaan noong Disyembre 8, 1986. Klaro iyon. Batas iyon. Isinilang ang KPML sampung araw matapos maisabatas iyon. At naisabatas na ang PCUP nang sinasabi ng KPML na isa siya sa nangampanyang maisabatas iyon, gayong may PCUP na nang siya'y isilang. Kuha mo ba? Hindi ba't may mali ang kasaysayan. Paano ka uusad kung may mali sa kasaysayan? Paano mo tatakpan ang iyong mata at ipagwalang bahala na lang ang nakita mong mali sa kasaysayan?
Maaari namang hindi na natin banggitin sa Oryentasyon ng KPML na isa tayo sa dahilan kung bakit naitatag ang PCUP. Subalit paano mabubura ang kasaysayan kung tinukoy ang KPML na nakipag-usap noon kay Pangulong Cory Aquino noong Abril 1986, at noong Disyembre 8, 1986, ay naisabatas ang panawagan nilang magkaroon ng PCUP. Nilagdaan ni Pangulong Cory Aquino ang Executive Order No. 82, sampung araw bago maitatag ang KPML.
Balikan natin ang kasaysayan. Nakasulat sa Oryentasyo ng KPML ay ganito:
"C. KAILAN AT PAANO NABUO ANG KPML
Sa gitna ng magiting na pakikibaka ng maralita sa karapatan sa paninirahan, serbisyo at kabuhayan, itinatag ang KPML noong Disyembre 18, 1986 bunga ng pagkakabigkis ng iba’t ibang samahang maralita na pinangunahan ng Zone One Tondo Organization (ZOTO), Coalition of Urban Poor Against Poverty (CUPAP) at ng Pagkakaisa ng Mamamayan ng Navotas (PAMANA) at ng iba pang samahang maralita. Ang KPML ay isang katugunan sa pangangailangan para sa isang sentrong pampulitikang organisasyon ng maralita.
Isinusulong ng KPML ang pakikibaka ng maralita para sa isang lipunang malaya at may pagkakapantay-pantay kasama ng iba pang samahang pangkomunidad. Binibigyang-diin nito ang pakikipaglaban ng maralita sa pabahay, hanapbuhay at serbisyong panlipunan.
Nagtuloy-tuloy ang pakikibaka ng maralita sa pangunguna ng KPML. Noong kalagitnaan ng taong 1987, isa ang KPML na nagbuo ng National Congress of Urban Poor Organizations (NACUPO) na siyang naghain ng People’s Proposal sa Malacañang. Naglalaman ito ng mga pagsusuri sa mga suliranin ng mga maralitang lungsod, ng kahinaan ng umiiral na proyektong Low Cost Housing at naghain ng alternatibo sa gobyernong Aquino. Nagbunga ang mga konsultasyon at ang sagot ng gobyerno ay ang pagtatayo ng Urban Poor Task Force na sa kalaunan ay itinayo ang Presidential Commission for the Urban Poor (PCUP) bilang ahenya ng pamahalaan na gagabay sa pagpapatupad ng mga patakaran at implementasyon ng mga programa para sa maralita ng lunsod."
Muli, ang batayan natin ay ang pagkakatayo ng PCUP noong Disyembre 8, 1986. Basahin nating muli: "Noong kalagitnaan ng taong 1987, isa ang KPML na nagbuo ng National Congress of Urban Poor Organizations (NACUPO) na siyang naghain ng People’s Proposal sa Malacañang. Naglalaman ito ng mga pagsusuri sa mga suliranin ng mga maralitang lungsod, ng kahinaan ng umiiral na proyektong Low Cost Housing at naghain ng alternatibo sa gobyernong Aquino. Nagbunga ang mga konsultasyon at ang sagot ng gobyerno ay ang pagtatayo ng Urban Poor Task Force na sa kalaunan ay itinayo ang Presidential Commission for the Urban Poor (PCUP)..."
Ito naman ang nakasulat sa kasaysayan ng PCUP na binabanggit ang KPML:
"Two months after the February political revolt, on April 10, 1986 the Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod, or KPML, had a dialogue with President Corazon C. Aquino and demanded for a moratorium on demolition, and for the establishment of the Presidential Arm on Urban Poor Affairs (PAUPA), a government unit that would allow avenues for the poor for consultation and participation on things that concern them.
On May 30 to June 2, 1986, another alliance was formed, the National Congress of Urban Poor Organizations (NACUPO), composed of two major groups of varying ideological leanings. This new organization pursued the same issues raised during their April 10 march to Malacanang. They stated, however, that they wanted to change PAUPA to PCUP or Presidential Council on Urban Poor.
On December 8, 1986, President Aquino issued Executive Order No. 82 which created PCUP, mainly a coordinative and advocacy body mandated to serve as the direct link of the urban poor to the government in policy formulation and program implementation addressed to their needs”. Nakakuha ako ng dalawang pahinang dokumento ng Executive Order 82, na nag-aatas ng pagtatayo ng PCUP, na nilagdaan ni dating Pangulong Cory Aquino, na may petsang Disyembre 8, 1986.
Abril 10, 1986 pa lang ay may KPML na, ayon sa dokumento ng PCUP. Kaya paanong naging Disyembre 18, 1986 saka lang nabuo ang KPML?
Kaya sa Oryentasyon ng KPML na nagsasabing "sa kalagitnaan ng taong 1987, isa ang KPML sa naghain ng People's Proposal sa Malacañang. Nagbunga ang mga konsultasyon at ang sagot ng gobyerno ay ang pagtatayo ng Urban Poor Task Force na sa kalaunan ay itinayo ang Presidential Commission for the Urban Poor (PCUP)..." Noong 1987 ba naitayo ang PCUP batay sa Oryentasyon ng KPML? O ang mismong EO No. 82 na nagtayo ng PCUP na may petsang Disyembre 8, 1986 ang dapat nating pagbatayan?
Kung nakita natin ang mali sa kasaysayan, papayag ba tayong magpatuloy pa ang kamalian? Paano natin matatanggap na magpatuloy ang mali? Paano tayo magbubulag-bulagan sa nakita nating mali? Iyan ang mga katanungang dapat nating masagot. Paano ba natin itatama ang kasaysayan, upang ang gabay natin sa ating pagkilos ay ang wastong kasaysayan ng ating organisasyon?
Muli, ang pinaka-katibayan natin ay ang mismong batas na nilagdaan ni dating Pangulong Cory Aquino na nilikha ang PCUP noong Disyembre 8, 1986 bago pa ang sinasabing pagkasilang ng KPML sampung araw matapos magkaroon ng PCUP?
Wala sanang problema kung di kasama ang KPML sa nangampanyang magkaroon ng PCUP. Subalit may KPML na bago pa isilang ang PCUP. Kaya paanong sampung araw matapos magkaroon ng PCUP ay saka lang itinatag ang KPML? Mali ang petsa ng kapanganakan ng KPML, kaya paano ka magpapatuloy? Paano mo masisikmurang nakita mo na ang mali ay magbubulag-bulagan na lang tayo, imbes na itama ang kasaysayan.
Pag pinagmasdan mo at sinuri ang mga datos, hindi Disyembre 18, 1986 itinatag ang KPML. Huwag tayong maging bulag. Dapat itama ang kasaysayan upang maging maayos ang gabay ng ating organisasyong KPML.
* Nalathala ang lathalaing ito sa Taliba ng Maralita, ang opisyal na publikasyon ng Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML), isyu ng Disyembre 16-31, 2019, pahina 12-14, at inilakip ang Executive Order No. 82, series of 1986, sa pahina 15-16.
Ang kawing ng EO 82, series of 1986, ay matatagpuan sa kawing na:
Ang kawing ng EO 82, series of 1986, ay matatagpuan sa kawing na:
Sabado, Disyembre 14, 2019
Ang awiting "Isang Kahig, Isang Tuka"
ANG AWITING "ISANG KAHIG, ISANG TUKA"
Munting sanaysay ni Greg Bituin Jr.
Inilarawan ng awiting "Isang Kahig, Isang Tuka" ni Freddie Aguilar ang buhay ng isang dukha. Halina't tunghayan natin ang awit:
Ako ay isang anak mahirap
Lagi na lang akong nagsusumikap
Ang buhay ko'y walang sigla
Puro na lang dusa
Paano na ngayon ang buhay ko
Sa akin ay walang tumatanggap
Mababa raw ang aking pinag-aralan
Grade one lang ang inabot ko
No read, no write pa ko
Paano na ngayon ang buhay ko
Koro:
Isang kahig, isang tuka
Ganyan kaming mga dukha
Isang kahig, isang tuka
Ganyan kaming mga dukha
Itinulad sa manok na isang kahig, isang tuka, ang buhay ng maralita. Gayuman, maganda ang liriko ng awit pagkat naglalarawan ng buhay. Siya'y anak-mahirap na laging nagsusumikap, subalit pulos dusa ang kanyang nararanasan. Walang tumanggap sa trabaho, dahil mababa ang pinag-aralan. Grade one lang ang inabot, gayong lagi siyang nagsusumikap. Tila patama naman ang liriko ng awiting "Doon Lang" ni Nonoy Zuñiga, nang simulan niya ang awitin sa:
"Kung natapos ko ang aking pag-aaral
Disin sana'y mayron na akong dangal..."
Siyang tunay. Sa panahong ito'y mas pinakikinggan ka pag ikaw ay may pinag-aralan, at mas pinahahalagahan ang pagkatao mo. Subalit kinikilala lang ba ang dangal kung ikaw ay may pinag-aralan? Igagalang ka lang ba dahil nakasuot ka ng barong o necktie?
Sabi nga ng isang tatay, hindi mo kasalanan ang ikaw ay maging mahirap. Kasalanan mo pag namatay kang mahirap. Kaya ang iba ay nagsusumikap makaahon sa kahirapan. Subalit hindi lahat ng mahirap ay nagnanais magbago ang buhay, tamad, palainom.
Sa totoo lang, ang kahirapan ay di lang dahil ipinanganak kang mahirap, kundi may mga nagpapahirap, may nag-aangkin ng yaman ng lipunan na dapat ay para sa lahat. Kailangan nating baguhin ang bulok na sistema ng lipunan. Maging aktibo tayo sa pagbabago ng ating kalagayan, at pagpawi ng pribadong pag-aaring dahilan ng kahirapan sa lipunan.
* Ang sanaysay na ito'y nalathala sa Taliba ng Maralita, ang opisyal na publikasyon ng Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML), isyu ng Disyembre 1-15, 2019, p. 15.
Mag-subscribe sa:
Mga Post (Atom)
8-anyos, wagi ng 9 na medalya sa swimming
8-ANYOS, WAGI NG 9 NA MEDALYA SA SWIMMING isang magandang bukas yaong ating matatanaw sa napakabata pang si Ethan Joseph Parungao limang gol...
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjygmn2rSWnmxo7l3EHzCKC3A_s7ut-_vYa89_6gkEgaKz738zi9e11niwWHaWrI1p3v0ROW9zWBhaQURJaC9Oegr6pT9DsxKQiLMJ6QTcERS6ejNkVZgIAAQNdV13Lt1EfkgdYwJUbX4tvkx-BSELnVIIG0IXoFIrNcsKy_RxO9G4k5CndvpeT4A_uUeRd/w640-h446/8%20anyos,%20wagi%20ng%209%20medalya%20sa%20swimming.jpg)
-
CHESS MASTER NICOLAS, 11, PIPIGA NG UTAK muling makikipagpigaan ng utak si Nika Juris Nicolas na sasabak sa torneyong World Cadet Rapid a...
-
PAYAK NA HAPUNAN bangus na inadobo sa toyo at suka at ginayat na mga mumunting gulayin kamatis, sibuyas, at dahon ng sibuyas na kaysarap ul...
-
ALAY SA WORLD POETRY DAY matulain ang araw na kinakaharap na puno ng awit sampu ng pinangarap tila diwa'y nakalutang sa alapaap bagamat ...