Hipag

HIPAG

isang taospusong pagpupugay sa aking hipag

nagpositibo sa sakit, buhay na'y pumanatag

siya'y bunso sa magkakapatid na maririlag

siya'y biglang nawala, sadyang nakababagabag

siya si Bunso pagkat siya'y bunso sa pamilya

mahilig magsolo, masaya kahit nag-iisa

bunso kaya ibinibigay ang anumang kaya

subalit ngiti niya'y di na masisilayan pa

salamat, hipag, sa iyong ibinahaging buhay

kahit sumandali'y nakasama ka namin, Kokway

ah, napakabata mo pa upang mawalang tunay

muli, maraming salamat sa iyo, pagpupugay!

- gregoriovbituinjr.

09.18.2021

Aliwalas

ALIWALAS

talaga ngang maaliwalas yaong kalangitan

magandang sinag ng araw, mainit sa kalamnan

kunwa'y maaliwalas sa aking pangangatawan

na sakit ay dama pa rin ng buong katauhan

bagamat maaliwalas pa rin ang mga mithi

patuloy pa ring lumalaban, ramdam man ang hapdi

puso't diwa'y naroon pa rin sa bayan at uri

nagpapalakas pa rin pagkat nais manatili

ah, ayokong matapos na lang ang lahat sa wala

na sa bawat giti ng pawis ay sukat at tugma

sa kasuluk-sulukang ilaya man ay may paksa

at may madawag na kwento sa gubat ng pabula

panay pa rin ang pagsusuob sa gabi at araw

langhap ang katas ng lemon sa mainit na sabaw

inhale, exhale, exercise, inhale, exhale, di magaslaw

palinga-linga, tinga-tingala, pagalaw-galaw

- gregoriovbituinjr.

09.17.2021

Oksiheno

OKSIHENO

mababa ang oksiheno, otsenta, otsenta'y tres

inhale, exhale, mag-breathing exercise ng ilang beses

kumain ng biskwit, sky flakes, huwag lang matamis

huminga ng malalim, abutin ang nobenta'y tres

gamit yaong oxymeter habang nagpapagaling

mabuti't sa bahay lang natutulog ng mahimbing

sa sampung five hundred milligrams Vitamin C lasing

nobenta'y singko sa oxygen ay naabot ko rin

mahirap ang maging alagain o nakaratay

sa banig ng karamdaman ay naritong humimlay

minsan nga'y umupo, maglakad, habang nagninilay

at inaalagata ang mga adhika't pakay

basta't sundin lang ang bilin ng tagapangalaga

oras ng kain, inom ng gamot, kelan gagala

habang tangan ko itong kwaderno upang tumula

sana oksiheno ko'y tumaas, di na bumaba

- gregoriovbituinjr.

09.16.2021

Nilay

NILAY

di ko matingkala ang kulay ng kaginhawahan

dapat nga bang mangasul ang kulay ng kalangitan

kayrami nang gamot ang sa loob ko'y nagsiksikan

habang mga paruparo'y naglipana sa tiyan

sa totoo lang, hindi masarap ang magkasakit

na nalalasahan ko'y mapapakla't mapapait

wala nang kahali-halina sa gabing pusikit

lalo't di na marinig ang nagsisiyapang pipit

araw-gabi'y patuloy pa rin kaming nagsusuob

kung saan ang aking mukha sa init nakasubsob

habang kinakapa ko anumang nasasaloob

sa prinsipyong tangan ay nananatiling marubdob

di kayang ligaligin ng sakit itong pagkatha

lalo pa't naririyang buhay ang mga salita

ang mga pluma man ay gumuguhit ng pagluha

subalit ang makata'y di titigil sa paglikha

- gregoriovbituinjr.

09.10.2021

Swab test

SWAB TEST

inaysolate ko na ang sarili o self-quarantine

lalo't iyan ang tagubilin ng doktor sa akin

dahil kanina'y nag-swab test, bibig at ilong man din

ang resulta nito'y tatlong araw pang hihintayin

maysakit, hirap, kaya nagpa-check up na kanina

sa ospital, iba ang pakiramdam ko tuwina

mga kinakain ko nga'y madalas kong isuka

Gatorade na pilit ininom, niluwa talaga

ngayon ko lang naranasan ang ganitong trangkaso

nang dahil sa banta ng COVID ay matindi ito

higit dalawang dekada ang huling trangkaso ko

sa pangangalaga ni Ina ay gumaling ako

naka-isolate ako sa isang silid sa bahay

habang tatlong araw pa ang resulta'y hinihintay

bawal makipag-usap, talagang nakahiwalay

sana resulta'y negatibo ang asam kong tunay

- gregoriovbituinjr.

09.09.2021

Meryenda

MERYENDA

handa ni misis ay saging, mansanas, at rambutan

na batid nating pawang pampalakas ng katawan

may potasyum ang saging, pampatibay ng kalamnan

sa mansanas man ay may popular na kasabihan

tulad ng "rain, rain, go away, come again, another day"

ito nama'y "an apple a day keeps the doctor away"

rambutan nama'y Bitamina C ang binibigay

sa "dry lips and sprue mouth" ay kalunasan itong alay

nilitratuhan ang ebidensya bago kumain

lalo na't ang pakiramdam ko'y nilalagnat pa rin

dahan-dahan lang ang pagkain at mauubos din

meryendang pag-ibig ang may atas kung iisipin

pampalusog na prutas, pampalusog na meryenda

hiling ko'y bumalik na ang lakas ko't gumaling na

- gregoriovbituinjr.

09.08.2021

Di na inubo

DI NA INUBO

napansin kong inuubo ako pag nakahiga

kaya inom agad ng tubig nang ito'y mawala

kaya sinubukan kong umupo, di humilata

at di na dinalahit ng ubong kasumpa-sumpa

isang solusyon iyon na talagang natagpuan

tila himala itong di ko pa maunawaan

o baka naman agham ay may eksplanasyon diyan

ah, maraming salamat sa ganitong kalutasan

ayon sa datos ng thermometer, may lagnat pa rin

minsan, sinusuka lang ang anumang kainin

konting kain, busog agad, minsan ay nahihirin

nagsusuob, mainit na tubig ay lalanghapin

sana'y gumaling na sa sakit kong dinaranas

habang patuloy ang pag-inom ng mga tabletas

upang katawan ko'y lumusog, at ako'y lumakas

at sa anumang sakit ay talagang makaiwas

- gregoriovbituinjr.

09.07.2021

Sa ika-75 kaarawan ng mahal kong ina

Karamdaman

KARAMDAMAN

para bang dumapo sa akin ay kayraming sakit

nang dumating sa malamig, nanggaling sa mainit

lagnat, sipon, nagka-sore eyes pa pagdating sa Benguet

mabuti't narito si misis, may gamot na bitbit

dapat akong magpagaling, katawan ay sumigla

nagpapainit sa araw upang huwag manlata

ingat-ingat, huwag sanang COVID na nagbabanta

dahil sakit na iyon ay sadyang kasumpa-sumpa

tinitigan kong nakapikit ang umagang araw

habang nakadipa upang lumakas ang katawan

upang mainitan sa paligid na anong ginaw

nais magbawas, walang nilabas ng ilang araw

kapara ng Mulawin, mula sa araw ang lakas

bagamat wala akong naitatagong ugatpak

ang ninanais ko lamang ay gumaling nang sukat

nang marami pang magawa pag araw na'y ninikat

binigyan ni misis ng inhaler para sa sipon

at pinatakan pa ng eye mo ang sore eyes kong iyon

upang di makahawa, nag-dark glass buong maghapon

at naglagundi, biogesic, ascorbic, revicon

tubig na may asin ang pagwo-water therapy ko

pinangmumumog o kaya'y nilalagok ko ito

maya't maya, tanong ni misis, kumusta na ako

saka bibigyan ng gamot, parang nars na totoo

kami ni misis pag gabi'y suob ang gawa namin

kumukulong tubig na may turmeric, lalanghapin

habang nakatalukbong ng malaking telang satin

upang init ay di lumabas, tungo lang sa akin

bihira akong magkasakit, bihirang-bihira

ngunit pagdatal sa lamig, katawan ko'y nabigla

salamat kay misis, ang nars ko't sintang minumutya

alam kong ako'y gagaling sa kanyang pagkalinga

- gregoriovbituinjr.

09.05.2021

Sa ika-68 kaarawan ng aking biyenan

SA IKA-68 KAARAWAN NG AKING BIYENAN

maligayang ikaanimnapu't walong kaarawan

sa aking maalalahanin at butihing biyenan

nawa'y manatili kayo sa magandang kalusugan

di nagkakasakit, nasa maayos na kalagayan

sa inyo pong kaarawan, di man marami ang handa

ang mahalaga'y ramdam ng pamilya'y ligaya't tuwa

lalo't narito sina bayaw, hipag, at mga bata

pulos kwentuhan, nagpatugtog si misis, kaysaya nga

dagdag pa, kami naman ni misis ay nagsusumikap

tungo sa magandang bukas na aming pinapangarap

bagamat nasa pandemya'y di sinasayang ang hirap

anuman ang problema'y nadaraan sa pag-uusap

salamat po, Nanay, sa mga payo ninyong totoo

muli, pagbati'y maligayang kaarawan sa inyo

- gregoriovbituinjr.

09.05.2021

Alagata

ALAGATA

lumayo muna sa kalunsuran upang magnilay

lalo't tatlong kamag-anak ang sa COVID namatay

at nitong nakaraan lang ay sumamang maglakbay

kina bayaw sa pagtungo kina misis at nanay

aking inaalagata ang mga nangyayari

kung bakit ang virus na ito'y kayraming nadale

aking pinagninilayan ang isyung anong dami

pinagmununian din bawat problema't diskarte

nasa malayong lalawigang inaalagata

ang mga balantukang sugat na nananariwa

sa loob at kaloobang animo'y dinadagsa

ng mga salot na halimaw na sadyang kaysama

kailan daratal sa bayan ang kaginhawaan

na ipinaglaban noon pa man ng Katipunan

ang sumisira sa bakal ay sariling kalawang

panlaban daw sa aswang, salot, at virus ay bawang

ayokong alagatain ang pulos pagkabigo

o kasawiang nakakaapekto rin sa puso

ngunit di maiwasan kung dumatal ang siphayo

dapat lamang ay handa ka hanggang ito'y maglaho

- gregoriovbituinjr.

09.04.2021

Sa puno ng potasyum

SA PUNO NG POTASYUM

doon sa puno ng saging, ako'y nakatingala

baka may malaglag na anting, anang matatanda

ngunit maraming makakasagupang lamanglupa

dapat ko raw maging handa, di man naniniwala

nakatingala ako doon sa puno ng saging

namunga ng isang buwig bagamat hilaw pa rin

huwag munang pitasin, ito muna'y pahinugin

sa puno, upang pag pinitas na'y masarap man din

narito ako sa lilim ng puno ng potasyum

pampatibay ng buto, anti-oxidants pa'y meron

mayaman sa bitamina C, B6 at magnesyum

kailangang magpalakas, ehersisyo sa hapon

dahil sa potasyum kaya saging ay kinakain

marami nito'y kailangan ng katawan natin

ilang araw pa't bunga nito'y mahihinog na rin

kaygandang panahon upang potasyum na'y kainin

- gregoriovbituinjr.

09.04.2021

Fully vaccinated na si misis

FULLY VACCINATED NA SI MISIS

fully vaccinated na si misis, bakunado na

habang sa ospital, hinintay ko't sinundo siya

ngunit mag-face mask at face shield  pa rin, mag-alkohol pa

upang makaiwas sa COVID na nananalasa

Pfizer ang kanyang bakuna, Astrazeneca ako

bakuna niya ang pagitan ay dalawang linggo

Astrazeneca'y tatlong buwan pa'y hihintayin ko

upang bakunahan, maging certified bakunado

minsan talaga, ang pagbabakuna'y dapat lamang

upang ang pamilya't kalusugan ay maingatan

at bantang sakit ay bakasakaling maiwasan

at upang makaiwas din sa bantang kamatayan

salamat naman, fully vaccinated na si misis

habang tila siya bumata't kuminis ang kutis

- gregoriovbituinjr.

09.03.2021

Si Jose Mari Chan at ang mga natanggal na obrero

SI JOSE MARI CHAN AT ANG MGA NATANGGAL NA OBRERO

'ber months na, maririnig na naman natin ang mga

awiting pamasko datapwat Pasko'y malayo pa

wala pang Undas, pauso na ng kapitalista

nang pamaskong regalo'y maihanda't mabili na

habang umeere ang tinig ni Jose Mari Chan

may isang paalala lamang si kasamang Emman

isang union buster at sa manggagawa'y kalaban

si Jose Mari Chan, masakit na katotohanan

sa Hotel Enterprises of the Philippines, pangulo

ang Hyatt Regency Manila'y pag-aari nito

babayarang service charge na one point three milyong piso

ay kanya pang ipinagkait sa mga obrero

dulot nito'y illegal mass lay-off ng manggagawa

higit dalawang daan silang trabaho'y nawala

sa kabila ng awit, may lihim palang nagawa

na sa mga obrero'y bagay na kasumpa-sumpa

at salamat, Ka Emman, sa pagbubulgar mong ito

di mo kasalanan, tapat ka lang sa tungkulin mo

habang umaawit si Chan, tandaan natin ito

dahil sa kanya'y kayraming nawalan ng trabaho

- gregoriovbituinjr.

09.02.2021

* litrato mula sa post sa fb ni Emman Hizon na nakilala ko noong siya'y nasa Freedom from Debt Coalition (FDC) pa

Pagpupugay sa dukhang Olympic Bronze Medalist

PAGPUPUGAY SA DUKHANG OLYMPIC BRONZE MEDALIST

kamamatay lang ng Seoul Olympic bronze medalist

ang boksingero't kababayang Leopoldo Serrantes

bago mamatay, sa ospital siya'y nagtitiis

sa sakit na chronic obstructive pulmonary disease

at dalawang linggo lamang bago siya mamatay

ang tindahang Chooks-to-go ay nag-commit na magbigay

ng sandaang libong pisong allowance kada buwan

upang makatulong sa gastusin sa pagamutan

buti pa ang tindahan ng lutong manok, Chooks-to-go

may buwanang allowance na sandaang libong piso

na ayon sa anak, walang napala sa gobyerno

gayong nagbigay ng karangalan si Mang Leopoldo

Olympic medalist natin ay namatay na dukha

buti't si Hidilyn, may milyon-milyong gantimpala

iba ang maka-gold, pag bronze medal lang ba'y kawawa

ang ambag ni Serrantes sana'y di mabalewala

gayunman, pagpupugay kay Mang Leopoldo Serrantes

na doon sa Seoul Olympics naging bronze medalist

sana mga Olympian nating nakikipagtagis

sa laban sa ibang bansa sa kanya'y di maparis

- gregoriovbituinjr.

09.02.2021

* Pinagsanggunian:

https://www.reportr.world/news/boxer-leopoldo-serantes-seoul-olympics-bronze-medalist-passes-away-at-59-a4713-20210901?ref=article_feed_1

https://mb.com.ph/2021/09/01/olympic-boxing-bronze-medalist-leopoldo-serantes-passes-away/

Minolestiya ng parak

MINOLESTIYA NG PARAK

anong lupit nitong balitang di ko madalumat

kung bakit nangyayari, buti't ito'y naiulat

kaya sa mamamahayag na nagsulat, salamat

at ganitong mga krimen ay agad mong naungkat

minanyak ng pulis ang isang quarantine pasaway

isang balitang talagang di ka mapapalagay

akala ng pulis, babae'y tatahimik lamang

dahil sa kanyang tsapa, babae'y takot matokhang

Unathorized Person Outside Residence ang babae

dahil lockdown sa lugar nila ay baka bibili

upang makakain ang pamilya, ngunit hinuli

dinala sa boarding house ng pulis, aba'y salbahe

doon na minolestiya ang labingsiyam na anyos

na biktima, dalawang pulis pala ang nambastos

talagang ginawa nila'y krimeng kalunos-lunos

ngunit nasabing dalaga'y handang makipagtuos

at nang nasabing babae'y nagsampa ng reklamo

ay dinisarmahan ang pulis ng kabaro nito

nilagay sa restrictive custody ang taong ito

na dapat lamang makulong sa ginawang asunto

mga ganitong pulis ay di dapat pamarisan

na ginagamit ang tsapa nila sa kabastusan

nangmomolestiyang dapat lang mabulok sa kulungan

gayunman, tula'y batay sa ulat sa pahayagan

- gregoriovbituinjr.

09.02.2021

* Tula batay sa ulat sa nilitratuhang balita mula sa Abante Tonite, petsang Agosto 29, 2021, araw ng Linggo, pahina 2

SUOB pala ay steam inhalation

SUOB PALA AY STEAM INHALATION

SUOB, bagong salitang natutuhan ko lang ngayon

ngunit salitang lalawiganin marahil iyon

sagot nina Pinsan at Utol: steam inhalation

upang mag-ingat ang lahat at naiwan pa roon 

lalo't tatlong kamag-anak ang agarang namatay

dahil sa COVID ay di napapanahong nahimlay

nagbuo ng grupo sa fb doon nagtalakay

nag-usap-usap, anong gagawin, maging matibay

magpipinsan ay nag-usap at nagtutulong-tulong

binabasa anumang napag-uusapan doon

at magSUOB daw upang katawan ay may proteksyon

laban sa virus na di makitang kalaban ngayon

bilin sa mga kaanak, mag-ingat-ingat pa rin

bilin ay SUOB, magmumog ng tubig na may asin

magpainit ng tubig, usok niyon ay langhapin

dapat may twalya upang usok sa'yo papuntahin

salamat, SUOB pala'y termino sa kalusugan

salin ng steam inhalation sa wika ng bayan

lokal mang salita sa pinagmulang lalawigan

ni ama, ay gagamitin ko na sa panulaan

- gregoriovbituinjr.

09.01.2021

* ayon sa UP Diksiyonaryong Filipino, ang suob sa ikatlong depinisyon ay "pagkulob at pagpapausok sa maysakit, p. 1186

Balantukan

BALANTUKAN

nakangiti ngunit naghihirap ang kalooban

pilit tinatago ang sugat na nararamdaman

kunwari'y masaya pag siya'y kaharap mo naman

minsan, makwento, madalas tahimik, siya'y ganyan

nang masawi sa pag-ibig, kunwa'y di apektado

dinadaan lang sa tawa ang pagkabigong ito

subalit tuwing gabi'y inom doon, toma dito

animo ang nalasap na pagkabigo'y seryoso

tila sugat na balantukan ang kanyang kapara

akala'y naghilom sa labas ngunit sariwa pa

ang sugat sa loob kahit kita mong nagpilat na

sa kabila ng lahat, nakangiti pa rin siya

ilan sa atin ang ganyan, tinatago ang hapdi

o sakit na nararamdaman at nakakangiti

pagkabigo ba'y tanggap na't magbabakasakali

sa ibang kandungan, dama pa man ang pagkasawi

payo sa kanya'y marami pa namang babae

baka makahanap ng bago't muling dumiskarte

sinunod niya ang payo kaysa siya'y magbigti

at mahahanap din ang iibig na binibini

- gregoriovbituinjr.

09.01.2021

Panapin-sa-init

PANAPIN-SA-INIT

kabibili ko lang ng tatlong pot holder kahapon

nabili ko'y tatlo bente singko, mura na iyon

matagal ko ring planong pot holder ay magkaroon 

nang makita lang sa bangketa'y napabili doon

tatlong pot holder, panapin sa kalderong mainit

maprotektahan ang kamay, iwas-paso ang hirit

kaysa basahan o rug ang gamit laban sa init

basahan na, pamunas pa, nakakalitong gamit

ang mga Asyano'y mahilig kumain ng kanin

bakit ba pot holder ay walang katumbas sa atin

bagamat may mungkahi ang mga kapatid natin

ang tawag nila sa pot holder nang aking tanungin

tungkulin ng makatang kilanlin ang tawag dito

sa ating wika kaya dapat magkaisa tayo

sossopot sa Kalinga, apuro sa Ilokano

iba naman ang gikin na patungan ng kaldero

panapyo, pansapyo, panaklot o kaya'y pangsikwat

salitang ugat ng panaklot ay daklot, pangsunggab

ang kahulugan naman ng sikwat ay pag-aangat

ano sa panapyo, sapyo, dapyo, hanapin lahat

kaldero'y wikang Espanyol nang aking saliksikin

subalit sariling wika ang kanin at sinaing

Ingles ang pot holder na sa mainit ay panapin

anong katutubong tawag ay magkaisa man din

- gregoriovbituinjr.

09.01.2021

Tapos na ang Agosto

TAPOS NA ANG AGOSTO

tapos na ang Agosto, ang Buwan ng Kasaysayan

at Buwan ng Wika, ngunit patuloy pa rin naman

kaming tagapagtaguyod ng wika't kasaysayan

sa aming layon at tungkuling magsilbi sa bayan

upang paunlarin pa ang ating sariling wika

at sa tula'y ihayag ang katutubong salita

maging ito man ay lalawiganin o kaya'y luma

kaya patuloy sa pagkatha ang mga makata

binabasa't inaaral ang talahuluganan

o mga diksiyonaryong kayraming malalaman

baka may salitang sa diwa'y manggigising naman

o salitang di pa batid ng mga kabataan

tapos na ang Agosto, ngunit kayraming gagawin

magsaliksik, magsuri, magbasa, magsulat pa rin

upang ating wika't kalinangan ay paunlarin

habang sa kalye'y nakikibaka pa ring taimtim

iyan ang tungkuling tangan ng tulad kong makata

sa wika, kasaysayan at kalinangan ng bansa

habang nakikibaka kasama ng mga dukha't

maitayo paglaon ang lipunang manggagawa

- gregoriovbituinjr.

09.01.2021