tula ko'y mas mahal kaysa anumang aking yaman
pagkat iyon ay lakang-akda nitong kaisipan
mga salita'y pinaghabi-habi kong mataman
nang maging taludtod at saknong na nakasalansan
di mo ba nahalatang ako'y makatang sanggano
na nilalabanan ang sangkaterbang tuso't gago
minsan mahirap din ang maging makatang guwapo
lalo't isinusuka nila ang mga obra ko
kunin mo na ang aking sangdaang piso sa bulsa
kahit na kunin mo pa ang aking buong pitaka
aba'y ibibigay ko pa sa iyong nakatawa
huwag lang agawin ang pinaghirapan kong obra
tula ko'y mas mahal kaysa sinumang walang budhi
pagkat mga ito'y hinabi ng luha't pighati
magkakamatayan tayo upang di ka magwagi
sa pag-agaw ng mga tulang kinatha kong sidhi
- gregbituinjr.
A poet's autobiography is his poetry. Anything else is just a footnote. ~Yevgeny Yentushenko * Always be a poet, even in prose. ~Charles Baudelaire * Poetry should also contain steel and poets should know how to attack. ~Ho Chi Minh
Biyernes, Pebrero 21, 2020
Ano ang resibo?
ano ang resibo? ito'y pases mo sa paglabas
upang di ka pagkamalang magnanakaw o hudas
guwardya sa botika, groseri't mall ay matatalas
pag inakalang di ka nagbayad, madama'y dahas
kaya sa paglabas, ipakita mo ang resibo
tanda ng katapatan sa binili mong serbisyo
tandaang sila'y naroroon upang magnegosyo
kaya ayaw nilang mawalan, tubo'y apektado
bawat sentimo'y mahalaga sa negosyong yaon
kinwenta, sinuma, mahirap sa daya mabaon
may produkto sila at binili mo, may transaksyon
kaya may resibo ka sa pinamili mong iyon
O, resibo, ganyan ka kahalaga sa kanila
upang di mawalan ng sampung piso o singkwenta
sakto ang debit at kredit pag tinuos ang kwenta
habang binili mo'y mapapakinabangan mo na
- gregbituinjr.
upang di ka pagkamalang magnanakaw o hudas
guwardya sa botika, groseri't mall ay matatalas
pag inakalang di ka nagbayad, madama'y dahas
kaya sa paglabas, ipakita mo ang resibo
tanda ng katapatan sa binili mong serbisyo
tandaang sila'y naroroon upang magnegosyo
kaya ayaw nilang mawalan, tubo'y apektado
bawat sentimo'y mahalaga sa negosyong yaon
kinwenta, sinuma, mahirap sa daya mabaon
may produkto sila at binili mo, may transaksyon
kaya may resibo ka sa pinamili mong iyon
O, resibo, ganyan ka kahalaga sa kanila
upang di mawalan ng sampung piso o singkwenta
sakto ang debit at kredit pag tinuos ang kwenta
habang binili mo'y mapapakinabangan mo na
- gregbituinjr.
Huwebes, Pebrero 20, 2020
Palayain ang mga maninindang ipiniit
PALAYAIN ANG MGA MANININDANG IPINIIT!
(tula sa World Day of Social Justice)
palayain ang mga maninindang ipiniit
na dahil sa kagutuma'y nagtinda silang pilit
upang makakain ang pamilya, sila'y sumaglit
naglatag ng paninda ngunit mayroong nagalit
ang mga dukhang manininda'y nanggagalaiti
pagkat karapatan nila'y tuluyang iwinaksi
silang mga nais makabenta'y pinaghuhuli
habang negosyanteng pinagpala'y ngingisi-ngisi
hindi naman krimen ang ginawa nilang magtinda
marangal naman ang gawain nilang pagtitinda
anong kasalanan nila't bakit hinuli sila
gayong nais lang nilang makakain ang pamilya
ikinulong na manininda'y dapat palayain
hindi krimen ang magtinda, huwag silang gipitin
sa mga nanghuling palalo, ito'y inyong dinggin:
nakakulong na manininda'y inyong palayain!
- gregbituinjr.
02.20.2020
* mula sa ulat sa facebook:
A quiet night marred by the arrest and detention of 5 sidewalk vendors. Their offense - 'illegal vending'.
Sidewalk vendors have been harassed and displaced by LGUs in strict implementation of the DILG memo to clear the roads of any obstruction. Without decent work and alternative livelihood, many of our kababayans brave the streets and sidewalks to earn their daily keep.
Four of the 5 sidewalk vendors were selling fruits and vegetables outside of the TUCP compound at the Elliptical Road of Quezon City. The remaining vendor was merely passing by with his kariton as he was already on his way home.
Kailangan ba talagang arestuhin ang mga manininda na naghahanapbuhay para lang may makain ang mga pamilya nila?
The vendors are currently detained at the QCPD Station 9 along Anonas.
#Hindi krimen ang magtinda!
#Palayain ang Elliptical 5, ngayon na!
Ibon mang may layang lumipad
IBON MANG MAY LAYANG LUMIPAD
(tula sa World Day of Social Justice)
"Ibon mang may layang lumipad", anang isang awit
"kulungin mo at umiiyak", ang tono'y may impit
paano pa kaya kung walang sala'y ipiniit
kundi marangal na magtinda pagkat nagigipit
makikita mo ang lungkot sa kanilang pamilya
na nananawagan din ng panlipunang hustisya
wala na bang karapatan ang mga manininda
na ang karapatang magtinda'y winalang-halaga
dapat kinikilala ang kanilang karapatan
dapat may proseso't di daanin sa karahasan
napakahalaga ng panlipunang katarungan
nang karapata't buhay ng tao'y maprotektahan
di naman krimen ang magtinda'y tila naging krimen
ipiniit dahil tinda'y sinturon at salamin
ikinulong dahil ang tinda'y gulay at kakanin
kaya ang sigaw namin: manininda'y palayain!
- gregbituinjr.
02.20.2020
(tula sa World Day of Social Justice)
"Ibon mang may layang lumipad", anang isang awit
"kulungin mo at umiiyak", ang tono'y may impit
paano pa kaya kung walang sala'y ipiniit
kundi marangal na magtinda pagkat nagigipit
makikita mo ang lungkot sa kanilang pamilya
na nananawagan din ng panlipunang hustisya
wala na bang karapatan ang mga manininda
na ang karapatang magtinda'y winalang-halaga
dapat kinikilala ang kanilang karapatan
dapat may proseso't di daanin sa karahasan
napakahalaga ng panlipunang katarungan
nang karapata't buhay ng tao'y maprotektahan
di naman krimen ang magtinda'y tila naging krimen
ipiniit dahil tinda'y sinturon at salamin
ikinulong dahil ang tinda'y gulay at kakanin
kaya ang sigaw namin: manininda'y palayain!
- gregbituinjr.
02.20.2020
Pagtambay sa aking lungga
PAGTAMBAY SA AKING LUNGGA
nais mo bang sumamang tumambay sa aking lungga
dito sa munti kong silid sa ilalim ng lupa
magnilay-nilay ka't papagpahingahin ang diwa
o kaya'y magkapeng barako habang kumakatha
huwag mong isiping sa aking lungga'y buhay-daga
kahit na ako'y isa lang manunulat na dukha
kinakatha ko roon ang nobelang salimpusa
na di mo mawari'y inaakda ng hampaslupa
habang naroo'y huwag sanang daanan ng sigwa
upang di tayo lumubog at kainin ng isda
mahirap mapagkamalang tayo'y mga tilapya
ng manonokhang na walang puso at walang awa
paano ba dapat ipagtanggol ang mga bata
at karapatan nilang dapat mabatid ng madla
paano maiiwasang dalaga'y magahasa
at paano dapat respetuhin ang matatanda
layunin kong kumatha ng mapagpalayang diwa
habang nakatambay sa maaliwalas kong lungga
pangarap kong balang araw tula'y mailathala
bago pa man ako tuluyang kainin ng lupa
- gregbituinjr.
02.20.2020
nais mo bang sumamang tumambay sa aking lungga
dito sa munti kong silid sa ilalim ng lupa
magnilay-nilay ka't papagpahingahin ang diwa
o kaya'y magkapeng barako habang kumakatha
huwag mong isiping sa aking lungga'y buhay-daga
kahit na ako'y isa lang manunulat na dukha
kinakatha ko roon ang nobelang salimpusa
na di mo mawari'y inaakda ng hampaslupa
habang naroo'y huwag sanang daanan ng sigwa
upang di tayo lumubog at kainin ng isda
mahirap mapagkamalang tayo'y mga tilapya
ng manonokhang na walang puso at walang awa
paano ba dapat ipagtanggol ang mga bata
at karapatan nilang dapat mabatid ng madla
paano maiiwasang dalaga'y magahasa
at paano dapat respetuhin ang matatanda
layunin kong kumatha ng mapagpalayang diwa
habang nakatambay sa maaliwalas kong lungga
pangarap kong balang araw tula'y mailathala
bago pa man ako tuluyang kainin ng lupa
- gregbituinjr.
02.20.2020
Miyerkules, Pebrero 19, 2020
Uhaw ay tinitighaw ng tubig na maligamgam
uhaw ay tinitighaw ng tubig na maligamgam
habang nagtutubig yaong mata niyang malamlam
makakakamtan kaya ang tagumpay na inaasam
habang kayod ng kayod sa hirap na di maparam
namumutiktik ang tinik sa rosas na marikit
na di maibigay sa dalagang tila masungit
ngiti'y anong tamis ngunit ugali'y anong pangit
mapangmata sa dukha, sa mayaman ay kaybait
kung kakamtin ko ang langit sa matamis na ngiti
ang anumang pagkasiphayo'y agad mapapawi
tiyak magsisikap, pawis man sa noo'y gumiti
mamasdan lang ang ngiti, dama ko na'y nakabawi
katawan ko't mga kalamnan ay muling lalakas
habang hahawiin natin ang panibagong landas
mahalaga'y magpakatao't iwanan ang dahas
kahit mga dahon sa puno'y tuluyang malagas
- gregbituinjr.
habang nagtutubig yaong mata niyang malamlam
makakakamtan kaya ang tagumpay na inaasam
habang kayod ng kayod sa hirap na di maparam
namumutiktik ang tinik sa rosas na marikit
na di maibigay sa dalagang tila masungit
ngiti'y anong tamis ngunit ugali'y anong pangit
mapangmata sa dukha, sa mayaman ay kaybait
kung kakamtin ko ang langit sa matamis na ngiti
ang anumang pagkasiphayo'y agad mapapawi
tiyak magsisikap, pawis man sa noo'y gumiti
mamasdan lang ang ngiti, dama ko na'y nakabawi
katawan ko't mga kalamnan ay muling lalakas
habang hahawiin natin ang panibagong landas
mahalaga'y magpakatao't iwanan ang dahas
kahit mga dahon sa puno'y tuluyang malagas
- gregbituinjr.
Susuka ka ng dugo sa pagbabayad ng utang
susuka ka ng dugo sa pagbabayad ng utang
para kang robot o kaya'y makina sa ilang
walang direksyon sa buhay, ang kapara'y tikbalang
tila baga ako'y araw-araw na pinapaslang
kumakayod lang upang makapagbayad ng utang
kumakayod ako upang may pambili ng bigas
upang makakain ang pamilyang mahal kong wagas
upang may pambili ng kahit lata ng sardinas
upang makabayad sa mga inutang kong prutas
kayod ng kayod hanggang sa hininga ko'y mautas
ako'y manunulang wala nang nalilikhang tula
kayod ng kayod kahit ang katawan ay magiba
upang makapagbayad ng utang, lagi nang patda
trabaho ng trabaho sabay sa alon at sigwa
dahil sa utang, buong pagkatao'y masisira
paano babayaran ang utang na tila salot
na nagdulot ng pagkabalisa't pagkabantulot
na pag di agad nabayaran ay saan aabot
laging pagkakayod-kalabaw ba ang tanging sagot
upang mabayaran ang utang na katakut-takot
- gregbituinjr.
para kang robot o kaya'y makina sa ilang
walang direksyon sa buhay, ang kapara'y tikbalang
tila baga ako'y araw-araw na pinapaslang
kumakayod lang upang makapagbayad ng utang
kumakayod ako upang may pambili ng bigas
upang makakain ang pamilyang mahal kong wagas
upang may pambili ng kahit lata ng sardinas
upang makabayad sa mga inutang kong prutas
kayod ng kayod hanggang sa hininga ko'y mautas
ako'y manunulang wala nang nalilikhang tula
kayod ng kayod kahit ang katawan ay magiba
upang makapagbayad ng utang, lagi nang patda
trabaho ng trabaho sabay sa alon at sigwa
dahil sa utang, buong pagkatao'y masisira
paano babayaran ang utang na tila salot
na nagdulot ng pagkabalisa't pagkabantulot
na pag di agad nabayaran ay saan aabot
laging pagkakayod-kalabaw ba ang tanging sagot
upang mabayaran ang utang na katakut-takot
- gregbituinjr.
Martes, Pebrero 18, 2020
Propagandista lamang ako
propagandista lamang ako, propagandista lang
mga tulad namin ay di mo dapat tinotokhang
kahit sinusulat ay tungkol sa may pusong halang
nang karapatan ng tao'y di agad pinapaslang
propagandista akong may mga tulang pampiging
di man binabasa'y may mga tula ring panggising
marami rin akong obrang nais nilang ilibing
sa limot nang diwa ng masa'y tuluyang humimbing
propagandista akong sulat ng sulat ng sulat
o kaya'y nagsasalita sa rali kahit malat
upang mga naapi sa lipunan ay mamulat
na kumilos at sa rebolusyon ay mahikayat
ugat ng kahirapan ay pribadong pag-aari
na siyang pribilehiyo ng naghaharing uri
manggagawa'y dapat meron ng diwang makauri
upang maibagsak ang elitistang paghahari
iyan ang aking tungkulin bilang propagandista
ang mapakilos ka laban sa bulok na sistema
mga aping manggagawa't dukha'y maorganisa
nang magkapitbisig sila't tuluyang magkaisa
- gregbituinjr.
mga tulad namin ay di mo dapat tinotokhang
kahit sinusulat ay tungkol sa may pusong halang
nang karapatan ng tao'y di agad pinapaslang
propagandista akong may mga tulang pampiging
di man binabasa'y may mga tula ring panggising
marami rin akong obrang nais nilang ilibing
sa limot nang diwa ng masa'y tuluyang humimbing
propagandista akong sulat ng sulat ng sulat
o kaya'y nagsasalita sa rali kahit malat
upang mga naapi sa lipunan ay mamulat
na kumilos at sa rebolusyon ay mahikayat
ugat ng kahirapan ay pribadong pag-aari
na siyang pribilehiyo ng naghaharing uri
manggagawa'y dapat meron ng diwang makauri
upang maibagsak ang elitistang paghahari
iyan ang aking tungkulin bilang propagandista
ang mapakilos ka laban sa bulok na sistema
mga aping manggagawa't dukha'y maorganisa
nang magkapitbisig sila't tuluyang magkaisa
- gregbituinjr.
Natanaw ko ang buwan sa hugis na balinugnog
natanaw ko ang buwan sa hugis na balinugnog
na tila may pangitaing di maarok sa tayog
maghihirap bang lalo ang mga bayang kanugnog
o may mamamalas na swerteng pumapaimbulog
patuloy pa tayong sa karukhaan nagtitiis
animo'y pinagmamasdan tayo ng balantikis
tila libong bathala ang sa atin tumitikis
anaki'y serpyente ng luha't dusa'y lumilingkis
karukhaan ay dapat suriin, saan nagbuhat
bakit may mga taong ang buhay ay inaalat
bakit sa kawalan ng yaman at hustisya'y batbat
bakt sagana sa kahirapan at nagsasalat
sanlaksa'y naghihirap, yumayaman ang iilan
pribadong pag-aari ba'y ugat ng kahirapan?
kongkretong pagsusuri sa kongkretong kalagayan
upang tuluyan nang malutas itong kahirapan
- gregbituinjr.
* balantikis - ibong isinumpa, UP Diksiyonaryong Filipino, p. 115
* balinugnog - semicircle sa Ingles, UPDF, p. 124
na tila may pangitaing di maarok sa tayog
maghihirap bang lalo ang mga bayang kanugnog
o may mamamalas na swerteng pumapaimbulog
patuloy pa tayong sa karukhaan nagtitiis
animo'y pinagmamasdan tayo ng balantikis
tila libong bathala ang sa atin tumitikis
anaki'y serpyente ng luha't dusa'y lumilingkis
karukhaan ay dapat suriin, saan nagbuhat
bakit may mga taong ang buhay ay inaalat
bakit sa kawalan ng yaman at hustisya'y batbat
bakt sagana sa kahirapan at nagsasalat
sanlaksa'y naghihirap, yumayaman ang iilan
pribadong pag-aari ba'y ugat ng kahirapan?
kongkretong pagsusuri sa kongkretong kalagayan
upang tuluyan nang malutas itong kahirapan
- gregbituinjr.
* balantikis - ibong isinumpa, UP Diksiyonaryong Filipino, p. 115
* balinugnog - semicircle sa Ingles, UPDF, p. 124
Lunes, Pebrero 17, 2020
May pag-asa hangga't may buhay
mahirap pala
kung walang pera'y
walang karamay
maysakit ka na'y
balewala pa,
iyong nanilay
tila ba pera'y
magandang lunas
sa iyong lumbay
ganyan madalas
nararanasan
natin sa buhay
kasi'y mahirap
walang salapi
lugmok na tunay
at sabi nila
nagtaka ka pa't
di na nasanay
saan patungo
sa bansang itong
pangit ang lagay
kaya dapat lang
kumilos tayo
nang di mangisay
dapat mag-isip
at tumingala't
magbulay-bulay
bakasakaling
kakaharapin
ay bagong buhay
laging isipin
na may pag-asa
hangga't may buhay
- gregbituinjr.
* nalathala sa pahayagang Taliba ng Maralita, publikasyon ng KPML (Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod), isyu ng Pebrero 16-29, 2020, p. 20
Bakit may bangketa?
bakit sa haba ng lansangan dapat may bangketa
aba'y upang malakaran ng tao sa tuwina
nang di masagasaan ng sasakyan sa kalsada
at kampante tayong maglakad ng walang disgrasya
kaya may bangketa'y upang may malakaran tayo
mas mataas sa daan ng sasakyang tumatakbo
tanging tao lang, di sasakyan, ang pumaparito
kaya sa bangketa ka lagi maglakad, pare ko
bangketa'y di palengke, talipapa't pamilihan
ito'y ginawa upang mga tao'y may daanan
ang kalsada'y di karerahan ng mga sasakyan
ngunit dapat pa ring mag-ingat sa mga tawiran
minsan mabibilis ang takbo ng awto, bus o dyip
kaya may bangketa upang di ka nila mahagip
pahalagahan ang bangketang sa iyo'y sasagip
mula sa anumang disgrasyang di basta malirip
- gregbituinjr.
aba'y upang malakaran ng tao sa tuwina
nang di masagasaan ng sasakyan sa kalsada
at kampante tayong maglakad ng walang disgrasya
kaya may bangketa'y upang may malakaran tayo
mas mataas sa daan ng sasakyang tumatakbo
tanging tao lang, di sasakyan, ang pumaparito
kaya sa bangketa ka lagi maglakad, pare ko
bangketa'y di palengke, talipapa't pamilihan
ito'y ginawa upang mga tao'y may daanan
ang kalsada'y di karerahan ng mga sasakyan
ngunit dapat pa ring mag-ingat sa mga tawiran
minsan mabibilis ang takbo ng awto, bus o dyip
kaya may bangketa upang di ka nila mahagip
pahalagahan ang bangketang sa iyo'y sasagip
mula sa anumang disgrasyang di basta malirip
- gregbituinjr.
Linggo, Pebrero 16, 2020
Mabuti na ang nanggagamot kaysa nagdodroga
mabuti pa ang nanggagamot kaysa nagdodroga
upang malunasan ang karamdaman sa tuwina
isa kang manggagamot at di isang durugista
kahit na ipinapayo mo'y droga sa botika
kahit paano'y di ka matotokhang ng buwitre
sapagkat ikaw ay nanggagamot lamang ng pobre
kahit paano'y di ka matotokhang ng salbahe
kahit na ikaw ay walang natatanggap na sobre
sa iba'y nakakatulong ka pa sa panggagamot
di ka nagdodroga tulad ng karamihang senglot
kabutihan sa kapwa ang iyong idinudulot
kabuti man ang tumutubo sa bundok na panot
ituloy mo ang panggagamot kung iyan ang misyon
tupdin mo ang iyong inaadhika't nilalayon
ingatan mo ang kalusugan ng iyong kanayon
at kung makakaya'y ingatan mo ang buong nasyon
- gregbituinjr.
* matapos masaksihan ang isang gamutan sa nayon
upang malunasan ang karamdaman sa tuwina
isa kang manggagamot at di isang durugista
kahit na ipinapayo mo'y droga sa botika
kahit paano'y di ka matotokhang ng buwitre
sapagkat ikaw ay nanggagamot lamang ng pobre
kahit paano'y di ka matotokhang ng salbahe
kahit na ikaw ay walang natatanggap na sobre
sa iba'y nakakatulong ka pa sa panggagamot
di ka nagdodroga tulad ng karamihang senglot
kabutihan sa kapwa ang iyong idinudulot
kabuti man ang tumutubo sa bundok na panot
ituloy mo ang panggagamot kung iyan ang misyon
tupdin mo ang iyong inaadhika't nilalayon
ingatan mo ang kalusugan ng iyong kanayon
at kung makakaya'y ingatan mo ang buong nasyon
- gregbituinjr.
* matapos masaksihan ang isang gamutan sa nayon
Nagmumukhang pera, nawawala ang pagkatao
nagmumukhang pera, nawawala ang pagkatao
ganyan pala ang asal ng isang kakilala ko
"perahin mo na lang iyan" ang bukambibig nito
gayong inalok ng pagkain ng kanyang amigo
pabiro mang sambit, tila walang delikadesa
"perahin mo na lang" ang laging sinasambit niya
pabiro man, nakakasira rin ng araw siya
gayong seryoso ang alok ng pagkain sa kanya
ang kakilala ko bang ito'y isang pataygutom
na kahit pabiro, ang pagkatao'y nilululon
tila sa salapi'y naglalaway animo'y leyon
na agad sasagpangin sinumang kaharap niyon
"perahin mo na lang" kahit gaano ka kahirap
ay huwag mong sasambitin sa sinumang kaharap
maliban kung bato ang sa iyo'y pinatatanggap
tama lang kaysa perang naging bato ang malasap
- gregbituinjr.
ganyan pala ang asal ng isang kakilala ko
"perahin mo na lang iyan" ang bukambibig nito
gayong inalok ng pagkain ng kanyang amigo
pabiro mang sambit, tila walang delikadesa
"perahin mo na lang" ang laging sinasambit niya
pabiro man, nakakasira rin ng araw siya
gayong seryoso ang alok ng pagkain sa kanya
ang kakilala ko bang ito'y isang pataygutom
na kahit pabiro, ang pagkatao'y nilululon
tila sa salapi'y naglalaway animo'y leyon
na agad sasagpangin sinumang kaharap niyon
"perahin mo na lang" kahit gaano ka kahirap
ay huwag mong sasambitin sa sinumang kaharap
maliban kung bato ang sa iyo'y pinatatanggap
tama lang kaysa perang naging bato ang malasap
- gregbituinjr.
Sabado, Pebrero 15, 2020
May itsura nga iyang kaldero, ikaw pa kaya
ang sarili mo'y huwag mong ituring na kawawa
dahil tingin mo'y wala kang itsura lalo't dukha
dahil turing mo sa sarili'y isang hampaslupa
may itsura nga iyang kaldero, ikaw pa kaya
sabi ng nanay mo, guwapo ka kahit maitim
aniya, para kang rosas na kaysarap masimsim
sabi pa, ikaw ang liwanag sa gabing kaydilim
ganyan ka ipagtanggol ng nanay mong naninimdim
may itsura ka, lalo na't puso mo'y anong ganda
mag-ayos ka't magsuklay ng buhok, magsipilyo ka
maligo ka, magdamit ka, at magpabango ka pa
at gupitin mo rin ang kuko sa kamay mo't paa
labhan mong maigi ang damit mo nang di bumantot
kusuting maigi ang pantalon mong isusuot
ang polo o blusa mo'y plantsahin upang di gusot
ang kutis mo'y alagaan nang di kamot ng kamot
kaya huwag mong kaawaan ang iyong sarili
magtiyaga ka lamang, magsipag at magpursigi
baka sa pagsisikap mo'y may isang mabighani
ang sipag mo't tiyaga ang sa kanya'y bumalani
- gregbituinjr.
dahil tingin mo'y wala kang itsura lalo't dukha
dahil turing mo sa sarili'y isang hampaslupa
may itsura nga iyang kaldero, ikaw pa kaya
sabi ng nanay mo, guwapo ka kahit maitim
aniya, para kang rosas na kaysarap masimsim
sabi pa, ikaw ang liwanag sa gabing kaydilim
ganyan ka ipagtanggol ng nanay mong naninimdim
may itsura ka, lalo na't puso mo'y anong ganda
mag-ayos ka't magsuklay ng buhok, magsipilyo ka
maligo ka, magdamit ka, at magpabango ka pa
at gupitin mo rin ang kuko sa kamay mo't paa
labhan mong maigi ang damit mo nang di bumantot
kusuting maigi ang pantalon mong isusuot
ang polo o blusa mo'y plantsahin upang di gusot
ang kutis mo'y alagaan nang di kamot ng kamot
kaya huwag mong kaawaan ang iyong sarili
magtiyaga ka lamang, magsipag at magpursigi
baka sa pagsisikap mo'y may isang mabighani
ang sipag mo't tiyaga ang sa kanya'y bumalani
- gregbituinjr.
Biyernes, Pebrero 14, 2020
Pambungad sa isang munting librito
PAGHAHANDOG
kaibigan, ang mga tulang narito't sanaysay
sa inyo po'y aking taospusong iniaalay
upang kahit paano'y ating mapagnilay-nilay
anong magagawa upang mundo'y sagiping tunay
ito'y munti kong handog sa sarili nating wika
pagkat nagkakaunawaan sa ating salita
lalo't wika ng dayo'y di tagos sa puso't diwa
maliban marahil sa mga sadyang pinagpala
ang talumpati ni Greta Thumberg ay isinalin
upang mas maunawaan ng kababayan natin
nang sa Kongreso ng Amerika'y kanyang sambitin
na usapin sa nagbabagong klima'y bigyang-pansin
nariyan ang isang tula tungkol kay Gina Lopez
may sanaysay rin sa awitin ng Asin at Bee Gees
kina Tita Odette Alcantara, tula’y binigkis
Rachel Carson, Barry Commoner, environmentalist
may mga tulang katanungan at palaisipan
na dapat masagot, may isyung dapat matugunan
imbes isda'y plastik ang nabingwit sa karagatan
bakit pagsusunog ng basura'y dapat wakasan
bakit naglipana ang maraming plastik sa mundo
na sa kalaunan sa tao'y nagiging perwisyo
anong kaugnayan ng sistemang kapitalismo
upang tuluyang masira ang nag-iisang mundo
patuloy ang pagmimina sa mga kabundukan
patuloy ang pagkawasak ng mga kagubatan
bakit ang mundo'y ginagawa nating basurahan
bakit ba sinisira ang ating mundong tahanan
nawa ang mga sanaysay at tulang naririto
kahit bahagya man ay makapagmulat sa tao
ang tangi kong masasambit sa nagbabasa nito:
maraming salamat sa inyo at mabuhay kayo!
- gregbituinjr.
* pambungad sa 24-pahinang libritong pinamagatang "Mga Sanaysay at Tula sa Kalikasan", na inilathala ng Aklatang Obrero Publishing Collective, Pebrero 2020
Huwebes, Pebrero 13, 2020
Batid mo ba bakit bawal magsunog ng basura
batid mo ba bakit bawal magsunog ng basura
lalo na't mayorya nito'y plastik na naglipana
pag sinunog ay nakasusulasok sa hininga
pagkat plastik ay mula sa latak ng gasolina
may batas nang ang mga basura'y bawat sunugin
pagkat naglalabas ito ng matinding dioxin
usok nito'y may epekto sa kalusugan natin
na pag iyong nalanghap tiyak magiging sakitin
ang dulot pa nito'y kemikal na nakalalason
benzo(a)pyrene at polyaromatic hydrocarbon
na dahilan din ng kanser at ibang sakit ngayon
kaya huwag nang magsunog nang maiwasan iyon
nasa atin kung aalagaan ang kalusugan
di lang ng sarili kundi ng pati kababayan
di lang ng pamilya kundi ng kapwa mamamayan
kaya pagsusunog ng basura'y ating iwasan
- gregbituinjr.
lalo na't mayorya nito'y plastik na naglipana
pag sinunog ay nakasusulasok sa hininga
pagkat plastik ay mula sa latak ng gasolina
may batas nang ang mga basura'y bawat sunugin
pagkat naglalabas ito ng matinding dioxin
usok nito'y may epekto sa kalusugan natin
na pag iyong nalanghap tiyak magiging sakitin
ang dulot pa nito'y kemikal na nakalalason
benzo(a)pyrene at polyaromatic hydrocarbon
na dahilan din ng kanser at ibang sakit ngayon
kaya huwag nang magsunog nang maiwasan iyon
nasa atin kung aalagaan ang kalusugan
di lang ng sarili kundi ng pati kababayan
di lang ng pamilya kundi ng kapwa mamamayan
kaya pagsusunog ng basura'y ating iwasan
- gregbituinjr.
Ang panghuhuli ng langaw
akala niya marahil, siya si Pat Morita
ang guro sa Karate Kid na isang pelikula
huhuli ng langaw sa pamamagitan ng chopstick
ginagaya niya iyon, ganoon siya kabagsik
minsan pag may langaw huhulihin niya ng kamay
wala siyang magawa't di niya mahuling tunay
naiinis kasi sa langaw na padapu-dapo
kaya kinakamay pag walang makitang pamalo
aba, makakahuli pa kaya siya ng langaw
gamit ang kamay sa langaw na bigla lang lilitaw
di naman siya baliw, siya lang ay nagagalit
sa dami ng ginagawa'y may langaw na makulit
kahit na sino naman sa langaw ay maiinis
masakit silang tumusok baka di mo matiis
ang mabuting gawin, maglinis ng kapaligiran
at tanggalin ang anumang kanyang pamumugaran
- gregbituinjr.
ang guro sa Karate Kid na isang pelikula
huhuli ng langaw sa pamamagitan ng chopstick
ginagaya niya iyon, ganoon siya kabagsik
minsan pag may langaw huhulihin niya ng kamay
wala siyang magawa't di niya mahuling tunay
naiinis kasi sa langaw na padapu-dapo
kaya kinakamay pag walang makitang pamalo
aba, makakahuli pa kaya siya ng langaw
gamit ang kamay sa langaw na bigla lang lilitaw
di naman siya baliw, siya lang ay nagagalit
sa dami ng ginagawa'y may langaw na makulit
kahit na sino naman sa langaw ay maiinis
masakit silang tumusok baka di mo matiis
ang mabuting gawin, maglinis ng kapaligiran
at tanggalin ang anumang kanyang pamumugaran
- gregbituinjr.
Miyerkules, Pebrero 12, 2020
Sonetong may taludturang 2-3-4-3-2
SONETONG MAY TALUDTURANG 2-3-4-3-2
Maikling sanaysay ni Gregorio V. Bituin Jr.
Eksperimentasyon ko sa paglikha ng soneto ang may ibang paraan ng saknungan at bilang ng taludtod.
Kay Petrarch o Italian sonnet ay may tigapat na taludtod sa una't ikalawang saknong, at tigatlo sa ikatlo't ikaapat na saknong, o 4-4-3-3, at may padrong A-B-B-A, A-B-B-A, C-D-E, C-D-E.
Kay Shakespeare o English sonnet naman ay may tigapat na taludtod sa unang tatlong saknong at dalawang taludtod naman sa ikaapat na saknong, o 4-4-4-2, at may padrong A-B-A-B, C-D-C-D, E-F-E-F, at G-G.
Ang mga unang gawa kong soneto ay sa ganyang padron ko sinunod. Subalit sa ngayon, napag-isip-isip kong gumawa ng sonetong may taludturang 2-3-4-3-2. Kaya may limang saknong ito. Ang una't ikalimang saknong ay may tigalawang taludtod. Ang ikalawa't ikaapat na saknong ay may tigatlong taludtod. At ang ikatlong saknong ay may apat na taludtod.
Ang mga nalikha kong sonetong naririto'y may padrong A-A, B-B-B, C-C-C, D-D-D, A-A. Mapapansin sa ikatlong soneto, na bagamat kapwa nagtatapos sa titik a ang ikalawa't ikaapat na saknong ay hindi ito magkatugma dahil ang ikalawa'y may impit at ang ikaapat ay walang impit. Magkatugma ang daga at wala, ngunit hindi magkatugma ang daga at demokrasya.
Kung papansinin naman, ang ikalawang soneto'y isang tulang akrostiko, na ibig sabihin, ang mga unang titik ng bawat taludtod ay bumubuo ng isang salita o higit pa. Kaya kung iyong babasahin pababa ang mga unang titik ng bawat taludtod ng nasabing soneto, mababasa mo ang mga salitang "Ang Organisador".
Narito ang nilikha kong unang tatlong sonetong may bilang ng taludturang 2-3-4-3-2, na sa kalaunan ay madaragdagan pa ang mga sonetong likha sa ganitong pamamaraan:
(1) Soneto sa pagtatanim
nais kong magtanim ng puno upang may mapitas
nang sa gayon ang pamilya'y may makakaing prutas
simulan nating bungkalin ang lupang pagtatamnan
ng iwing pag-ibig sa ating lupang tinubuan
nang magbunga ito ng mabubuting mamamayan
ang lupang tinubuang dinilig ng luha't dugo
kaya dapat ibunga'y namumunong matitino
at itanim ang binhing may ginhawang mabubuo
na ibubunga'y kapayapaa't pagkakasundo
itanim ang punong may prinsipyong makatutulong
na di kayang tibagin ng sinumang tuso't buhong
nang asam na makataong lipunan ay yumabong
itanim ang magbubunga ng masarap na prutas
upang mga kakain ay lumusog at lumakas
(2) Soneto sa organisador
Animo'y agila kang naroon sa himpapawid
Na sa kalawakan ay may kung anong ihahatid
Gayong isa kang langay-langayang nakikibaka
Organisador na hangad baguhin ang sistema
Rebolusyonaryong kumikilos para sa masa
Ginagampanan mo ang itinalagang tungkulin
At tinataguyod ang niyakap na simulain
Nasa isip paano magtagumpay sa layunin
Isinasagawa ang bawat misyong dapat tupdin
Sa anumang samahan, kapwa'y iyong nililingap
At lagi kang kasama ng masa sa dusa't hirap
Di ka basta aatras sa labang inyong kaharap
Organisador kang maalam sa taktika't pihit
Risko man at problema'y kaharap sa bawat saglit
(3) Soneto sa dukha
tinuturing kayong iskwater sa sariling bayan
sapagkat dukhang walang sariling lupa't tahanan
kaya tinataboy kayong animo'y mga daga
ng naghahari-harian at masisibang pusa
wala kasi kayong pribadong pag-aari, wala
dangal ng burgesya'y nasa pribadong pag-aari
yaman ng uring elitista'y pinagmamapuri
tuklasin mo, maralita, bakit may naghahari
pribadong pag-aari ang sanhi bakit may uri
suriin mo't pag-aralan ang takbo ng sistema
ng lipunang animo'y may totoong demokrasya
na paraan ng kapital upang magsamantala
maralita, di ka iskwater sa sariling bayan
lumaban ka't itayo ang makataong lipunan
2.12.2020
Maghimagsik ka, maralita
Maghimagsik ka, maralita
(taludturang 2-3-4-3-2)
maghimagsik ka, O, maralita, maghimagsik ka
di habampanahong naghihirap ka't nagdurusa
bakit kayo nagtungo sa lungsod mula sa liblib
bakit kahit mahirap ay kinakaya ng dibdib
bakit ba sa dukha'y walang nag-aalalang tigib
ang turing sa inyo'y iskwater sa sariling bayan
gayong sa bansang ito'y taal kayong mamamayan
dito kayo isinilang, ito'y inyong tahanan
wala mang sariling lupa'y dito naninirahan
bakit kayo tumira sa lugar na mapanganib
bakit tinitira kayong parang damo't talahib
bakit sistemang bulok sa inyo'y naninibasib
di habampanahong nagdurusa ka't humihibik
napapanahon na upang ikaw ay maghimagsik
- gregbituinjr.
(taludturang 2-3-4-3-2)
maghimagsik ka, O, maralita, maghimagsik ka
di habampanahong naghihirap ka't nagdurusa
bakit kayo nagtungo sa lungsod mula sa liblib
bakit kahit mahirap ay kinakaya ng dibdib
bakit ba sa dukha'y walang nag-aalalang tigib
ang turing sa inyo'y iskwater sa sariling bayan
gayong sa bansang ito'y taal kayong mamamayan
dito kayo isinilang, ito'y inyong tahanan
wala mang sariling lupa'y dito naninirahan
bakit kayo tumira sa lugar na mapanganib
bakit tinitira kayong parang damo't talahib
bakit sistemang bulok sa inyo'y naninibasib
di habampanahong nagdurusa ka't humihibik
napapanahon na upang ikaw ay maghimagsik
- gregbituinjr.
Nais kong magtanim ng puno upang may mapitas
Nais kong magtanim ng puno upang may mapitas
(taludturang 2-3-4-3-2)
nais kong magtanim ng puno upang may mapitas
nang sa gayon ang pamilya'y may makakaing prutas
simulan nating bungkalin ang lupang pagtatamnan
ng iwing pag-ibig sa ating lupang tinubuan
nang magbunga ito ng mabubuting mamamayan
ang lupang tinubuang dinilig ng luha't dugo
kaya dapat ibunga'y namumunong matitino
at itanim ang binhing may ginhawang mabubuo
na ibubunga'y kapayapaa't pagkakasundo
itanim ang punong may prinsipyong makatutulong
na di kayang tibagin ng sinumang tuso't buhong
nang asam na makataong lipunan ay yumabong
itanim ang magbubunga ng masarap na prutas
upang mga kakain ay lumusog at lumakas
- gregbituinjr.
(taludturang 2-3-4-3-2)
nais kong magtanim ng puno upang may mapitas
nang sa gayon ang pamilya'y may makakaing prutas
simulan nating bungkalin ang lupang pagtatamnan
ng iwing pag-ibig sa ating lupang tinubuan
nang magbunga ito ng mabubuting mamamayan
ang lupang tinubuang dinilig ng luha't dugo
kaya dapat ibunga'y namumunong matitino
at itanim ang binhing may ginhawang mabubuo
na ibubunga'y kapayapaa't pagkakasundo
itanim ang punong may prinsipyong makatutulong
na di kayang tibagin ng sinumang tuso't buhong
nang asam na makataong lipunan ay yumabong
itanim ang magbubunga ng masarap na prutas
upang mga kakain ay lumusog at lumakas
- gregbituinjr.
Mag-subscribe sa:
Mga Post (Atom)
Munting tula sa rali sa DOLE
MUNTING TULA SA RALI SA DOLE binibilog nilang muli ang ating mga ulo ayaw na raw ibigay ang walumpu't limang piso ganito katindi ang ...
-
SA UNANG ARAW NG HULYO unang araw ng Hulyo, kaygandang ngiti'y bumungad kaya saya'y nadama sa umagang bumukadkad pampasigla upang ga...
-
ANG MGA NALILIRIP iniisip ko pa ring kumatha ng nobelang tatatak sa madla inspirasyon ang danas ng dukha upang sa hirap ay makalaya nagsasal...
-
ANAK NI PACMAN, MULING LALABAN katukayo pala ni Pacman ang boxer na anak na nagngangalang Emmanuel Joseph "Eman" Bacosa na muling...



